Tags

,

Op weg naar 15 maart (Commentaar, Katern Special: De balans van Rutte II, nrc, 14 januari)

# Het kabinet sloeg verschillende keren een wel erg slecht figuur, niet het minst als het ging om een zoektocht naar een verloren bonnetje bij het superministerie van Veiligheid en Justitie.

Feit 1: Manipulatie van de feiten is het centrale kenmerk van de oude, ééndimensionale politiek, die wereldwijd van toepassing is. Verkeerd leidershap binnen het betrokken ministerie zelf en zeker als het ging om een ‘onverenigbaarheid van opeenvolgende functies’ van met name Fred Teeven. Dan worden dit soort problemen ook op het kabinet afgeroepen vanwege de oude defensieve mechanismen die in die oude politiek kenmerkend zijn.

# Maar ruim vier jaar nadat Rutte en zijn ploeg op het bordes stonden, kan het kabinet met tevredenheid achterom kijken. De economie groeit. De consumptie trekt aan. De koopkracht stijgt voor vele inwoners. De werkloosheid daalt. Nederland heeft straks een begrotingsoverschot. En hoewel het kabinet niet slaagde in cruciale dossiers als dat van een noodzakelijke belastinghervorming, slaagde het wel om ten minste een begin te maken met structurele hervormingen op de woningmarkt, de arbeidsmarkt, en in de langdurige zorg.

Feit 2: De nieuwe zakelijke politieke aanpak van Rutte en Samsom, die als overgang naar de nieuwe ‘multidimensionale’ politiek kunnen worden bestempeld, vermocht alleen de lichtste dualistische aspecten van de coalitie tot een goed einde te brengen, om de wederzijdse achterbannen niet opnieuw op de proef te stellen na de start coalitievorming met de inkomensafhankelijke zorgpremies. Met name Wiegel als typische representant van de ‘oude politiek’ (‘Ons kent ons’) beleefde wederom een hoogtepunt in zijn leven. Wat dat betreft een fenomeen, dat alle andere politieke mastodonten in de schaduw plaatst. Maar wel fnuikend voor de transformatie van dit politieke beste, waar dit tijdsgewricht dringend om vraagt.

# Dat alles gebeurde in een wereld waarbij de euro op zijn grondvesten daverde, de Britten besloten de EU te verlaten, ons continent geconfronteerd werd met een nooit geziene humanitaire – en vluchtelingencrisis, Nederland in het bijzonder een erg pijnlijke MH-17-ramp moest verwerken en de regering moest laveren tussen boze Groningers en ontgoochelde Oekraïne-stemmers geeft de prestatie van het kabinet Rutte II alleen maar meer glans.

Feit 3: Onder deze geschetste omstandigheden is er een nieuwe politieke praktijk werkenderwijs geschapen en ontstaan door Rutte/Asscher, waardoor definitief afscheid is genomen van de oude politiek. Want niets komt immers nog terug – op ons versplinterde politieke speelveld – dat duidelijk zijn functie heeft gehad en dat niets meer in zich heeft om structureel blijvend te zijn tot aan het moment dat het zichzelf opheft omdat de kiezers niet meer in dit bestel geloven. Dat gebeurt binnen 10 jaar, zo valt nu al te voorspellen.

# Zoals uit deze bijzondere bijlage van onze Haagse redactie blijkt, mag veel van dat alles worden toegeschreven aan het handige politieke talent van minister-president Mark Rutte. Hij wist zijn coalitiegenoot Diederik Samsom zo strak te omhelzen dat deze finaal verstikte, en hij slaagde erin om, op enkele uitzonderingen na, alle andere fractieleiders te verleiden en voor zijn politieke kar te spannen.

Veronderstelling en hypothese 1: Bij deze passage kunnen kanttekeningen worden geplaatst en daarom kan nog niet van Feit 4 worden gesproken. Waarom niet? Dat Rutte over een exceptioneel talent beschikt is duidelijk, maar hij is bepaald geen politiek visionair genie, want hij haat visie. En hij had de noodzakelijke politieke medewerking nodig van de Constructieve 3.[1] Uiterst pragmatisch dus, maar dat was mogelijk dankzij een versplinterde oppositie. In de tweede plaats zou ik niet durven beweren dat Rutte ‘Samsom zo strak te omhelzen dat deze finaal verstikte’, want die stellig is onbewijsbaar. De fout die Samsom maakt is te menen dat hij geen politiek opinieleider moest worden zoals Bolkestein dat in zijn dagen deed onder Paars 1. Die kans liet Samsom liggen omdat hij – naar mijn inschatting – zo druk bezig was met de wanorde binnen zijn partij en achterban te normaliseren, dat hij aan weinig anders toekwam dan deze normalisatie alleen voor elkaar krijgen.

Hij, noch partijvoorzitter Spekman, bedachten zich dat de partij na deze rigoureuze stap van de nieuwe coalitie met ‘erfvijanden’ – typerend voor de oude politiek – intern gereorganiseerd diende te worden. De achterban had uitgelegd moeten krijgen dat de oude ‘links/rechts’- tegenstelling niet meer opgaat of – anders geformuleerd – van toepassing is, omdat er vanaf heden geen rechts-conservatieve of linkse coalities meer mogelijk zijn vanwege het gebrek aan politiek draagvlak. Dit is dus de resultante van versplinterde politiek, van een gespleten politiek speelveld. Het huidige politiek bestel is gewoon versleten. Het publiek krijgt te weinig inspraak (via referenda, maar dan wel d.m.v. een herziene referendumwet) en de politici kunnen het nooit nalaten om in de oude dualistische bokshouding met elkaar te debatteren; zelfs de dames als vrouwelijke nummers 2 van de bestaande kieslijsten kakelden er gisteravond rusteloos op los op radio1. Niet om aan te horen. Dus dames: bewijs voertaan dat u verstandiger kunt debatteren dan de heren in onze oude patriarchale maatschappij en op het politieke toneel!

# Op 15 maart weten we hoe de Nederlandse kiezer de prestaties van dit kabinet beoordeelt. Rutte II sluit de boeken in een wereld waarin het gedrag van de kiezer in een uitdijend partijlandschap minder dan ooit voorspelbaar is geworden. Want het wantrouwen onder de kiezers in politiek en establishment was nog nooit zo groot.

Er is geen overtuigender bewijs mogelijk dat dit politieke oude bestel zo 20ste-eeuws is, dat het nodig aan vervanging toe is. Alleen moet dat nieuwe bestel wel eerst worden ontwikkeld en in uitgewerkte vorm aan het publiek gepresenteerd. Daartoe zijn gelukkig al aanzetten gedaan![2]. Die zullen in komende blogs op deze site worden onderzocht.

http://digitaleeditie.nrc.nl/losseverkoop/NH/2017/0/20170114___/8_02/index.html

[1] http://www.dagelijksestandaard.nl/2014/03/constructieve-3-steviger-in-het-zadel/

[2]http://www.volkskrant.nl/4461878?utm_source=VK+ochtend+20170219&utm_medium=email&utm_campaign=Zo%20blazen%20we%20de%20democratie%20nieuw%20leven%20in&utm_userid=c4e15096-5da2-4cc7-ac79-6f9a61c6f2a4

Advertisements