Tags

, ,

Met dwaallichten ga je niet in gesprek (Column Elma Drayer, Opinie & Debat/de Volkskrant, 24 juli 2015)

# Verder prees hij [Britse premier Cameron] uitvoerig ‘Britse waarden’ als de democratie, de vrije meningsuiting, de vrije pers, de rechtsstaat, de vrijheid om je eigen geloof te belijden, burgerrechten – ongeacht ras, sekse, seksuele geaardheid of religie. Voor die verworvenheden zei de premier, moeten de Britten weer trots zijn en vol zelfvertrouwen durven stáán. Tegelijkertijd was het volgens hem hoognodig om de ideologie der islamisten te ontdoen van alle ‘glamour’.

Hier worden inderdaad veel waarden genoemd die voor West-Europa volkomen vanzelfsprekend zijn en in iedere (noordelijke) EU-lidstaat volkomen worden gedeeld, al zullen er individuele culturele verschillen kunnen bestaan in iedere lidstaat. Waarom maak ik een onderscheid tussen de noordelijke lidstaten en overige windrichtingen? In Oost-Europa heeft het democratisch gedachtegoed een achterstand op het Westen vanwege hun decennialange onderdrukking door het toen almachtige Sovjetblok. Binnen die omstandigheden kon de democratie geen wortelschieten en hebben de huidige bewoners geen generatielange ervaring met de democratische grondgedachten kunnen opbouwen. Daarom hebben de Polen houvast aan het conservatieve katholieke geloofsleer en worstelen alle oud-communistische landen sinds de va van de Berlijnse muur een leerproces doorgemaakt. Er gaan twee generaties overheen voordat onze democratische inborst ook daar innerlijk is gegrondvest.

In de zuidelijke lidstaten heerst er meer een Middellandse zee-sfeer, een bourgondische grondhouding, waar zowel Griekenland als Spanje en Portugal ook dictaturen hebben gekend en daarmee ook geen lange traditie met de Europese democratie bestaat. Kortom, evenals de economieën van al deze landen sterk verschillen van elkaar, zo geldt dat ook op politiek niveau en houding ten aanzien van de democratie.

Kort en goed, de geciteerde woorden van Cameron kunnen als kleinste gemene veelvoud worden beschouwd, die de EU als geheel in ieder geval houvast kunnen bieden in onze zoektocht naar een nationale en EU-identiteit.

Uit Camerons opsomming blijkt ook direct het conflictpunt met islamieten en helemaal met de fundamentalistische tak, het islamisme. Onder democratie wordt de eenheid tussen hun geloof in Mohammed en de maatschappij en politiek verstaan en bestaat er in islamitische landen ook geen scheiding van geloof en staat; al heeft de stichter van het moderne Turkije, Atatürk, wel een seculiere staat ingevoerd, om het land te moderniseren. Maar onder Erdogan bestaat dat seculiere Turkije niet meer. Waarmee dus ook de vrijheid van meningsuiting als een vorm van westerse verdwazing wordt beschouwd aangezien een veelheid aan meningen alleen tot chaos kan leiden, en dat heeft met volwassenheid van de bevolking te maken. Landen met een late bekering tot het modernisme kennen nog volkeren waarbij geen individualisme bestaat maar een collectief eenheidsgevoel; alle neuzen staan dezelfde richting uit. Het verschijnsel van individualisme is een ontwikkelingsfase na het collectivisme, als van burgers wordt verwacht een eigen individuele verantwoordelijkheidsgevoel te (kunnen) dragen. Oosterse volken zijn nog collectivistisch georiënteerd en dat staat dus haaks op het (in sommige westerse landen te) ver doorgevoerde individualisme dat collectivisme en solidariteit uitsluit.

Binnen dit soort collectieve culturen bestaan kortom ook geen vrije pers, geen rechtsstaat want alleen maar een eenheidsdictatuur, geen vrijheid om je eigen geloof te belijden of je geloof af te vallen, en geen burgerrechten die verschillen accentueert en dus zonder het westerse onderscheidingsvermogen, zoals het bekende ‘ongeacht ras, sekse, seksuele geaardheid of religie.’ Iedereen richt zich tot de eenheidsreligie ofwel de soenitische of sjiitische islam.

Conclusie ten aanzien van deze laatste alinea is dat er geen integratie mogelijk is tussen islam en christendom of tussen islam en seculiere samenlevingen. Maar ook de islamaanhangers kampen met geloofsafval of –verflauwing en in de praktijk is een gemiddelde islamitische samenleving of natie ook een seculiere samenleving zoals in het Westen en dat vallen de verschillen ook weg en zeker als het om derde en latere generaties gaat die geheel Westers zijn opgevoed. Zo gezien valt er ook geen gevaar te duchten van een toekomstige godsdienstoorlog. Die zal nooit gebeuren of worden uitgelokt. En integratie van succesvolle migranten maken dat fundamentalisten nooit blijvend voet aan de grond krijgen. Angstfobieën zijn volstrekt onnodig.

Populisten zullen ook ervaren dat hun getroebleerde geest geen permanent draagvlak onder de bevolking zullen vinden op basis van godsdienstige verschillen. De kloof tussen arm en rijk op kansrijk en kansarm is een heel ander verhaal en dan zijn er wel langdurige veenbranden binnen de maatschappij mogelijk. Daarop dient de politiek dus een antwoord te vinden. De opstanden die regelmatig in Franse banlieues plaatsvinden, zijn typerend voor een ouderwets Frans beleid. Maar dat land is ook blijven steken in een centralistisch gestuurd industrieel beleid dat zijn tijd heeft gehad. EMU-discipline zou dat land goed doen, maar de Fransen zijn helaas te eigenwijs. Eigenlijk zou dat land uit de EU gezet moeten worden.

http://www.volkskrant.nl/opinie/met-dwaallichten-ga-je-niet-in-gesprek~a4106777/

Advertisements