Tags

Donald Trump. Volgens historicus Timothy Snyder is zijn hele regeerstijl gebaseerd op crisis.

Wie gaat Donald Trump stoppen? Over zes maanden is het te laat, zegt de Amerikaanse historicus Timothy Snyder. ‘Geschiedenis herhaalt zich niet, maar laat wel zien hoe erg het kan worden.’

Door: Marcel Wiegman, Het Parool online,  29 januari 2017, 19:12

Is Donald Trump een fascist? De vermaarde Yale-historicus Timothy Snyder (47), geheel immuun voor de Nederlandse gevoeligheden rondom gebruik van het woord na vijf jaar Duitse bezetting: “Hij heeft in elk geval geen idee hoe hij het land anders moet leiden.”

Snyder was deze week in de stad voor het uitspreken van de Auschwitzlezing en een optreden in debatcentrum De Balie. Een ontspannen man in keurig zwart pak en hagelwit overhemd. Het contrast met de duisternis van zijn boodschap had niet groter kunnen zijn.

“Na een terreuraanslag kan hij de rechtstaat buitenspel zetten of de verkiezingen opschorten”

“Het is nieuw voor ons om een politicus te hebben die op fascistische wijze campagne voert,” zegt hij. “De totale veronachtzaming van de waarheid. Trump beschouwt liegen als een deugd. Sommigen noemen dat postmodern, maar dat is het niet. Het is fascistisch. Eigenlijk heel traditioneel. Fascisten geven niets om het dagelijks leven van mensen. Ze willen ons doen geloven dat er een grote visie is en een grote mythe. En een leider die het volk bijeenbrengt door de visie te belichamen en de mythe te verwoorden. Dat ís Trump. Hij zegt: ik ben het volk en het volk, dat ben ik. En wie niet aan mijn kant staat, behoort niet tot het volk.”

Snyder verwierf wereldfaam met zijn boek Bloedlanden, over de geschiedenis van Midden-Europa in de jaren 1933-1945, klem tussen de nazi’s en de stalinisten. Nu zegt hij: “Trump en de mensen om hem heen hebben een eigen opvatting van de jaren dertig. Ze zeggen: we hadden de verkeerde jaren dertig. We hadden de welvaartsstaat niet moeten creëren, we hadden geen oorlog moeten voeren. We hadden thuis moeten blijven en fascistisch zijn.”

‘America First’

“In 2014 zei Trump tegen Fox News: wat we nodig hebben zijn verschrikkelijke rellen die het ons mogelijk maken om weer groot te worden. Zijn belangrijkste strategisch adviseur, Steve Bannon, praat over de jaren dertig als een opwindende tijd, waar we weer naar terug zouden moeten keren. Bij zijn inhuldiging bleef Trump maar praten over ‘America First’. Dat is precies de benaming van een beweging die in de jaren dertig is opgericht om te voorkomen dat Amerika zou ingrijpen in Europa.”

Timothy Snyder

Timothy Snyder © Arne Dedert

Timothy Snyder

Timothy Snyder (Ohio, 1969) is een Amerikaanse historicus. Hij is gespecialiseerd in de Holocaust en Oost-Europa. Snyder promoveerde aan de Universiteit van Oxford en is als hoogleraar verbonden aan de Yale Universiteit. Zijn boek Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin uit 2010 verscheen in meer dan twintig talen en werd onder meer bekroond met de Hannah Arendt Prijs.

“Het probleem is: Amerikanen weten niets van geschiedenis. Dus als je een historische vergelijking maakt, is de reactie: heeft hij een swastika op zijn borst, heeft hij laarzen aan en heeft hij zes miljoen Joden vermoord? Nee? Dan is hij geen fascist. Maar zoals Sinclair Lewis in 1935 al schreef: als het fascisme naar Amerika komt, dan zal het gekleed zijn in onze nationale vlag en het kruis dragen. Fascisme is niet exotisch en Europees. Als het komt, komt het in een lokale, nationale stijl.”

“Het gevaarlijke is dat er geen duidelijke grens is waarvan je kunt zeggen: nu sta ik aan de goede kant en nu aan de verkeerde. Mensen beseffen niet wat er gebeurt, totdat ze op een zeker moment zijn overgestoken naar de duisternis.”

Heeft Trump u verrast?

“Niets verrast me meer. Men voorspelde dat hij niet populair zou worden, dat hij de nominatie niet zou krijgen en de verkiezingen niet zou winnen. Men voorspelde dat hij zich zou inhouden als hij eenmaal president was. Het is allemaal niet uitgekomen.”

Hoe gevaarlijk is Trump?

“Erg gevaarlijk. Hij isoleert Amerika zo snel van de wereld dat mensen nauwelijks tijd hebben om erop te reageren. Hij heeft geen kennis, maar instinct en dat zegt: ik moet samenwerken met andere autoritaire leiders. Hij bewondert sterke mannen: Poetin en Assad. In Amerika heeft hij mensen tegen elkaar opgezet en verspreidt hij wantrouwen. Hij is bezig fundamentele instituties af te breken, zoals de rechtsstaat en de journalistiek.”

“Luister naar hoe hij praat. Amerikaanse politici spreken over vrijheid en democratie. Trump niet. Hij neemt niet eens de moeite om die woorden te gebruiken, zelfs niet in zijn inaugurele rede. Als hij praat over politiek, praat hij over zichzelf als de wil van het volk. Dat maakt mij duidelijk dat hij op iets anders uit is.”

Suggereert u dat hij uit is op een dictatuur?

“Ja.”

Ik kan me daar nu nauwelijks iets bij voorstellen.

“Draai het om: wat wijst erop dat hij er níet op uit is? Niets uit zijn verleden laat zien dat hij zich aan de regels zal houden of de wet zal respecteren.”

“Hitler had er zes jaar voor nodig. Als je zijn eerste week vergelijkt met die van Trump, dan was die behoorlijk rustig.”

Is er iemand die hem gaat stoppen?

“Het Congres kan hem afzetten. Daar is voldoende reden voor, want hij verdient geld aan zijn positie als president. Dat is illegaal. Helaas is het Congres nu helemaal in handen van de Republikeinen. Voor hen is dit een uitgelezen moment om alles te doen wat ze willen. Veel Republikeinen denken: daarna zetten we hem wel af. Maar over zes maanden is het te laat. Dan begint Trump over hun nutteloosheid. Hij zal zeggen dat ze geen echte leiders zijn en dat ze er niet toe doen. Dan zal er angst heersen.”

Snyder stelde twintig lessen op die we van de geschiedenis kunnen leren om een nieuwe historische ramp te voorkomen. De belangrijkste: kijk naar wat er in nazi-Duitsland gebeurde na de Rijksdagbrand. Hitler greep de dramatische gebeurtenis vooral aan om op uiterst effectieve wijze de rechtsstaat en de democratie af te schaffen en zijn dictatuur te vestigen.

“Geschiedenis herhaalt zich niet,” zegt hij. “Maar geschiedenis laat wel zien hoe erg het kan worden. Mijn grote zorg is dat er op korte termijn een terroristische aanslag zal zijn in Amerika. Dat maakt het voor Trump mogelijk de rechtstaat buitenspel te zetten of de verkiezingen van 2018 op te schorten.”

Bent u bang voor oorlog?

“Natuurlijk. Hitler had er zes jaar voor nodig. Als je zijn eerste week vergelijkt met die van Trump, dan was die behoorlijk rustig.”

“Als we het fascisme even vergeten: Trumps hele stijl van regeren is gebaseerd op crisis. Hij brengt geen welvaart, want hij ontmantelt de welvaartsstaat. Hij pakt twintig miljoen Amerikanen hun ziektekostenverzekering af. Waarom zouden de mensen nog van hem houden als de eerste opwinding voorbij is? Dus heeft hij crises nodig. Die krijgt hij als er iets in de VS explodeert of als hij een oorlog begint.”

Lees ook de analyse: De weerstand tegen Trump komt ook uit een onverwachte hoek [+]

Twintig lessen die we volgens de Amerikaanse historicus Timothy Snyder moeten trekken uit de gruwelen van de twintigste eeuw.

1 Gehoorzaam niet bij voorbaat.

2 Verdedig de rechtsstaat.

3 Hou vast aan je eigen beroepseer.

4 Wees alert op het politieke gebruik van woorden als terrorisme, extremisme en noodtoestand.

5 Trap niet in politiek misbruik van terroristische aanslagen.

6 Kies je eigen woorden.

7 Durf de uitzondering te zijn.

8 Geloof in waarheid.

9 Neem niet alles klakkeloos aan, maar onderzoek zelf.

10 Praat met andersdenkenden.

11 Ontdek wie je kunt vertrouwen.

12 Kijk niet weg.

13 Maak gebruik van je stemrecht.

14 Geef aan goede doelen.

15 Bescherm je privacy.

16 Zorg dat je vrienden hebt in het buitenland.

17 Wantrouw paramilitairen.

18 Wees zelfkritisch als je een dienstwapen draagt.

19 Verzamel moed.

20 Wees een patriot.

http://www.parool.nl/buitenland/-trump-is-uit-op-een-dictatuur~a4455144/?utm_source=link&utm_medium=social&utm_campaign=shared%20content&utm_content=paid&hash=1cb90357a13675d3c3a64e0380a197bf84d5a0ce

Advertisements