Tags

,

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

In de week dat politiek Den Haag zich voor de zoveelste keer druk maakt over de bonnetjesaffaire vinden er buiten de vergaderzaal van de Tweede Kamer, in de echte wereld, ingrijpende ontwikkelingen plaats die onze maatschappij en economie op zijn kop gaan zetten. We vrezen dat ze bij de politieke partijen pas gaan opvallen als het te laat is.

Nederland staat er op dit moment goed voor en alle signalen staan nog op groen. We zitten in de kopgroep van Europese landen met de sterkste economie, de laagste werkloosheid en de hoogste welvaart. Daarnaast behoren onze sociale zekerheid en zorgstelsel tot de beste van de wereld. Kortom er lijkt geen wolkje aan de lucht en zo worden we in slaap gesust.

# Maar zowel binnen als buiten onze grenzen zien we al tekenen die wijzen op zwaar weer. In de verkiezingsprogramma’s is daarmee geen rekening gehouden, die gaan uit van een zonnige toekomst met een mooie economische groei en een schatkist die tot de rand is gevuld met euro’s. In de verkiezingscampagnes zullen we vooral politici zien die veel gaan beloven, zoals lagere ziektekosten, minder werkloosheid, lagere belastingen, vaste banen, hogere uitgaven voor veiligheid en een lagere AOW-leeftijd. Allemaal beloften die de schatkist veel geld kosten. In onze column van 7 januari gaven we daarvan een voorbeeld op het terrein van ons zorgstelsel. Daarin kwamen wij tot de conclusie dat het beloven van lagere zorgkosten ‘kiezersbedrog’ is, tenzij we genoegen willen nemen met een lagere kwaliteit van zorg. Alle ontwikkelingen wijzen er juist op dat de zorgkosten van een doorsnee gezin blijven stijgen.

Eindelijk wordt duidelijk gemaakt dat de beste zorg voor de laagste prijs onzin is. Waarom worden deze uitspraken door politici en programma’s toch steeds gedaan?

Kans op lage groei

Op 16 februari zal het Centraal Plan Bureau (CPB) de zogenoemde doorrekening van de verkiezingsprogramma’s presenteren. Daarin worden de belangrijkste maatschappelijke, financiële en economische effecten van deze programma’s op een rijtje gezet. Op basis daarvan wordt ook duidelijk of de politieke partijen hun beloften kunnen waarmaken of gebakken lucht verkopen.

De economische groei waarmee het nieuwe kabinet in de periode 2018-2021 te maken krijgt, speelt daarbij een belangrijke rol. Bij een lage gemiddelde groei (stel 1% per jaar) is er veel minder geld beschikbaar voor ‘leuke dingen voor de mensen’ dan bij een groei van 2%. Het CPB gaat op basis van ‘ongewijzigd beleid’ uit van gemiddeld 1,7% per jaar en een lichte daling van de werkloosheid. Dit is een mooiweerscenario en de twijfel daarover neemt toe.

Onze economie en werkgelegenheid worden sterk bepaald door de wereldeconomie en wereldhandel. Voor de komende jaren is er op verschillende terreinen wereldwijd sprake van een toenemende onzekerheid die negatieve effecten kan hebben voor groei en werk in Nederland. Daarbij gaat het in Europa onder meer om de gevolgen van de Brexit, de opkomst van protestpartijen, de toekomst van de EU en de vluchtelingen- en immigratieproblematiek. Daarnaast zien we in steeds meer landen twijfel ontstaan over de voordelen van globalisering en vrijhandel. Dat uit zich in maatregelen waarbij grenzen minder open worden en het eigen bedrijfsleven en werknemers beschermd worden tegen concurrentie uit het buitenland.

Door het beleid van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump krijgt deze trend van protectionisme een sterke impuls. De afgelopen week werd duidelijk dat hij voortvarend aan de slag gaat met de uitvoering van zijn verkiezingsbeloften die wereldwijd niet serieus werden genomen. Maar de wereld heeft zich pijnlijk vergist. Zijn belofte ‘America First’ wordt nu al zichtbaar. Vrijhandelsverdragen worden opgezegd of gaan niet door en de grenzen gaan dicht voor buitenlandse concurrenten. Amerikaanse bedrijven die niet of te weinig in de VS produceren worden door hem via Twitter de wacht aan gezegd.

Trump steunt enthousiast de Brexit en laat publiekelijke weten dat hij verwacht dat andere landen het Britse voorbeeld zullen volgen en dat de EU uit elkaar zal vallen. Dat laatste is in het belang van zijn eigen politieke agenda. Als blok is de EU de grootste economie ter wereld en kan daardoor wereldwijd voordelige handelsakkoorden afsluiten en invloed uitoefenen op het beleid in ander landen, waaronder ook de VS. Europese landen stellen individueel wereldwijd economisch weinig voor en hebben geen echte invloed of machtspositie. Maar het EU-blok heeft die machtspositie wel en kan als Trump de Europese economie schade toebrengt keihard terugslaan. En dat geldt ook voor China dat Trump nu al heeft gewaarschuwd.

Terugslaan

Brussel kijkt de kat nog uit de boom, maar staat zeker niet met lege handen. Amerikaanse internetgiganten als Apple, Facebook en Google hebben mede dankzij de open EU-markt in Europa een absolute machtspositie weten op te bouwen. Van de honderden miljarden die daarmee worden verdiend, profiteert ook de Amerikaanse schatkist. Als Donald Trump meent dat hij de EU straffeloos kan beschadigen dan lokt hij daarmee een handelsoorlog uit die onwenselijk is en alleen maar verliezers kent.

# Daarom zouden zijn adviseurs hem moeten voorhouden dat het ook in het belang van de VS is dat de historische en vriendschappelijke relatie met de EU wordt voortgezet. Het kan geen kwaad daarbij aan te geven dat een boze EU met simpele regelgeving een einde kan maken aan de profijtelijke machtspositie van de Amerikaanse internetgiganten. Dat biedt de EU tegelijk de mogelijkheid een oud idee uit de mottenballen te halen van een eigen goed beveiligd EU-internet dat bovendien de Europese economie een geweldige impuls zal geven. Ook zou de EU moeten stoppen met de boycot tegen Rusland en de handel met opkomende economieën moeten intensiveren.

Waarom zou de EU moeten stoppen met de boycot tegen Rusland als strafmaatregel op de annexatie van de Krim, de ontwikkelingen als de destabilisatie in de Oekraïne en tegenwerking bij MH17?

Geen gouden bergen

Door de bovengeschetste ontwikkelingen en onzekerheid zal de Nederlandse economie hard worden geraakt. We krijgen bovendien te maken met de supersnelle digitalisering en automatisering van de arbeidsmarkt waardoor er veel banen worden weggeautomatiseerd. Daardoor is de kans groot dat politiek Den Haag rekening moet houden met een groei van slechts 1%, in plaats van de optimistische 1,7%. Het is daarom te hopen dat in de verkiezingscampagnes geen gouden bergen worden beloofd. Voor een nieuw kabinet is de belangrijkste opgave zo snel mogelijk met maatregelen te komen waarmee we onze huidige welvaart zo veel mogelijk kunnen behouden.

En dus weer verdergaan met bezuinigingen? Waar Vermeend en Van der Ploeg wel gelijk in hebben is de afwezigheid van een oriëntatie op de arbeidsmarkt waarin robotisering en informatisering steeds verder oprukken en wat de consequenties hiervan zullen zijn voor fysieke werkgelegenheid de inkomenspositie van de beroepsbevolking.

http://www.telegraaf.nl/zondag/Telegraaf_Zondag_2017_29_januari/27519261/__Houd_rekening_met_zwaar_weer__.html?utm_source=telegraaf-nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_campaign=20170129091509_zondag&utm_content=telegraaf_zondag&utm_term=&EMAIL_SK=SK952730

Advertisements