Tags

Zo diep is de kloof niet

Scheidslijnen | interview | Nee, er gaapt in Nederland géén kloof tussen volk en elite of tussen hoog- en laagopgeleid. Daar moeten we zuinig op zijn, zegt Will Tiemeijer van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Want het kán misgaan.

Hanne Obbink  • Uit de krant van vandaag  (Trouw, 12 januari)

# Nederland valt uit elkaar, klinkt het alom. Tussen hoog- en laagopgeleiden loopt een duidelijke scheidslijn, het volk zet zich af tegen de elite. Er ontstaat een tweedeling tussen autochtonen en Nederlanders van Turkse en Marokkaanse komaf: die voelen zich steeds minder thuis in dit land. De bewoners van stad en platteland groeien uit elkaar in hun ideeën, hun inkomen, hun opleidingsniveau. En als het Sociaal en Cultureel Planbureau gelijk krijgt met zijn voorspellingen, gaapt er in het Nederland van 2050 een diepe kloof tussen de cans en de cannots.

Dit is te algemeen ofwel generalistisch geformuleerd. Argumenten: 1. Nederland valt niet zo maar uit elkaar, al klinkt het alom; ons land valt alleen uit elkaar als er een geslaagde burgeroorlog plaatsvindt omdat er wordt voldaan aan de randvoorwaarden voor het slagen van zo’n burgeroorlog: het noorden en het zuiden van het land kunnen niet meer samenleven omdat er fundamentele verschillen van opvatting bestaan over het landsbestuur.

  1. Tussen hoog- en laagopgeleiden loopt een duidelijke scheidslijn, maar die is niet onnatuurlijk, want die bestaat in ieder land ter wereld. Er zijn nu eenmaal verschillen in aanleg binnen de bevolking in leervermogen en dat is geen enkel probleem als er gelijkwaardig verdiend kan worden op de arbeidsmarkt en er geen onrechtvaardige verschillen bestaan. Maar wat wel aan de orde is, is het gegeven feit dat het volk zich niet gezien of gehoord wordt door de werkgeverselite, door de politiek, door de kwalijke praktijken van industriëlen en fabrikanten met ondeugdelijke productie zoals sigarettenfabrikanten die hun verslavingsmiddelen in hun productieproces verwerken zodat ze moedwillig bij rokers verslavingen ‘organiseren’ om daarmee zichzelf van levenslange kopers en consumenten te verzekeren en daarmee hun winsten te verhogen.[1] En tot slot door de manipulatie van de multinationals via regeringskanalen, waardoor geringe belastingafdrachten worden geregeld en afgesproken. Deze factoren zijn de oorzaak van de kloof tussen de burgers en elites, van velerlei soort. Hierover wordt in deze voorbespreking via dit Trouw-interview niet gerept. Het gaat om de elite die beleidsbepalend is in het verkeer tussen burgers/consumenten en de beleidsbepalers/fabrikanten en industriëlen. Binnen deze tweedeling van burgers en bestuurders voelt de burger zich gemanipuleerd, misleid, en bedrogen. Daar mag Tiemeijer nader vervolgonderzoek voor gaan doen om zijn huidige rapport te completeren.
  2. De tweedeling die is ontstaan tussen autochtonen en Nederlanders van Turkse en Marokkaanse komaf: dat zij zich steeds minder thuis voelen in dit land, kan worden verklaard door een mislukte integratieproces na binnenkomst in dit land en door de hetze van populisten in ons land, en met name door Geert Wilders, waartegen de gevestigde politieke partijen zich in het algemeen niet voldoende tegen hebben afgezet. Afgezet tegen het gebrek aan tolerantie en verdraagzaamheid, maar ook door het gebrek aan het opleggen van duidelijke waarden en normen zoals die hier gelden en waaraan zij zich ook dienen te houden. Hier kan de schuldige duidelijk worden aangewezen: het collectief van politieke partijen die zich bedreigd voelden door de opkomst van populisten en daardoor hun mond maar dichthielden in hun angst om electoraat te verliezen. Visieloze politiek kortom. En dat geldt niet alleen voor het migranten- en integratievraagstuk, maar op alle politieke dossiers, omdat nergens meer duidelijk kon worden geboden.
  3. De bewoners van stad en platteland groeien uit elkaar in hun ideeën, hun inkomen, hun opleidingsniveau, maar dat betreft eigenlijk alleen de politieke strijd om duurzaamheid tegenover de neoliberale economische basisbeginselen: hoe meer winst en omzet hoe beter, zonder enig ethisch besef en morele verantwoordelijkheidsgevoel: de aarde die wordt vergiftigd door verdelgingsmiddelen en meststoffen. De akkers om de zoveel jaar braak laten liggen om zich weer te herstellen en de bodembalans op orde te krijgen, is sinds de machinale mestproductie niet meer gebruikelijk, want ‘wij’ zorgen er wel zelf voor dat de grond productief kan blijven. Mooi niet dus. Jan Terlouw sprak hierover wijze woorden.
  4. ‘En als het Sociaal en Cultureel Planbureau gelijk krijgt met zijn voorspellingen, gaapt er in het Nederland van 2050 een diepe kloof tussen de cans en de cannots.’ Een volkomen terechte waarschuwing van het SCP. We zijn sinds de voorverkiezingen van Trump geconfronteerd geworden met de beschavingsneergang die in de VS heeft plaatsgevonden en waarover de media in Europa veel te weinig hebben aandacht hebben gevraagd om te laten zien dat het Amerikaanse paradijs allang niet meer bestond, want dat werd weggedrukt door de kredietcrisis, eurocrisis en de mondiale economische crisis. Maar waar in de VS alles eerder gebeurt of plaatsvindt dan op het oude continent, daar krijgen we onze portie nog wel thuis bezorgd.

# Of niet? Politici waarschuwen ervoor, onderzoekers signaleren het, kranten schrijven erover. Maar klopt het ook? Groeien de verschillende bevolkingsgroepen in Nederland uit elkaar?

# Dat valt wel mee, stelt Will Tiemeijer, onderzoeker bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Nederland is een high trust society, een land dat als het gaat om vertrouwen tussen de inwoners onderling ‘tot de wereldtop behoort’, zegt hij. “In de meeste andere landen is dat onderlinge vertrouwen veel minder groot, en dat toont al aan dat dat vertrouwen geen gegeven is: een land kan het ook kwijtraken. We moeten dus wel oppassen, we moeten heel zuinig zijn op dat onderling vertrouwen.”

Uit mijn voorgaande kanttekeningen mag worden afgeleid dat er geen sprake is van bevolkingsgroepen en –categorieën die uit elkaar gedreven worden, maar om de besluitvormers – op velerlei fronten – en de gebruikers – en dus de consumenten – die hun levensvoorzieningen in huis moeten halen, zonder dat ze op dat productieproces grip hebben. Zo wordt het patiëntenbestand van chronisch zieken gevangen gemaakt door de farmaceutische industrie die in ons land de vrije hand heeft. Een industriële tak van de neoliberale productieorde die als too big to fail wordt beschouwd.

Wordt vervolgd

[1] http://www.volkskrant.nl/4447007?utm_source=VK+ochtend+20170112&utm_medium=email&utm_campaign=Artsen%20betalen%20mee%20aan%20proces%20tegen%20tabaksindustrie&utm_userid=c4e15096-5da2-4cc7-ac79-6f9a61c6f2a4

Advertisements