Tags

, ,

‘De ideeën van Luther waren zeer uitdagend’ (Joost Vermeulen, wetenschap/Het Parool, 24 december)

Religie: Monnik wilde kerk van binnenuit veranderen

Sabine Hiebsch onderzoekt de rol van augustijner monnik Maarten Luther (1483-1546) in een razendsnelle en onomkeerbare religieuze revolutie in de zestiende eeuw. Hij was in essentie geen revolutionair.

Waaruit bestaat de boodschap van Luther feitelijk?

“Centraal bij Luther stond de ervaring. Het ervaren van Gods genade zoals die zich in een mensenleven openbaart. Luther was ervan overtuigd dat dat je niet door handelingen, zoals het doen van goede werken of biechten en zeker niet door het aanschaffen van een aflaat[1] nader tot God kon komen.”

“Een mens kan God alleen maar ontmoeten door zich voor hem open te stellen en God zelf doet de eerste stap naar de mens toe. Priesters of heiligen als bemiddelaars zijn daarbij niet nodig. Dat waren, zeker voor die tijd, zeer uitdagende ideeën. Ideeën, die ook het fundament van het instituut kerk aantastten. Want niet langer was het gezag van de kerk leidend in het contact met God.”

“In de Unie van Utrecht (1579) werd namelijk bepaald dat de er in verschillende gewesten vrijheid van geweten heerste, artikel 13. Dat wilde zeggen dat niemand een ander onder dwang zijn geloof kon opleggen. Religieuze minderheden werden gedoogd, maar hadden – afhankelijk van het gewest – bepaalde beperkingen, zoals het verbod op openbaar zichtbare kerken.”

Deze laatste zin heeft natuurlijk geen waarde in onze eigen tijd, maar kan wel een zinvolle functie vervullen als er gezocht moet worden naar oplossingen als het om salafistische uitingen en handelingen – oproep tot strijd en deelname aan de IS – gaan die in strijd zijn met onze rechtsstaat en ons rechtsgevoel.

Wel staat de vrijheid van het geweten in het huidige Europese Handvest, maar de formulering lost de problemen niet op.[2] Het is een van de rechten uit de Universele verklaring van de rechten van de mens:

Aanhalingsteken openen

Artikel 18.

 Een ieder heeft recht op vrijheid van gedachten, geweten en godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen ervan, door praktische toepassing, door eredienst en de inachtneming van geboden en voorschriften.[3] 

Waar met name in ons de grenzen van religieuze vrijheden worden opgezocht, dienen meer effectieve maatregelen te worden gezocht, die tot heden niet gevonden zijn of geen effect hebben gehad.

[1] https://nl.wikipedia.org/wiki/Aflaat

[2] Vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst (artikel 10): http://www.minbuza.nl/ecer/eu-essentieel/handvest-grondrechten/vrijheden-art.-6-t-m-19/vrijheid-van-gedachte-geweten-en-godsdienst-artikel-10.html

[3] https://nl.wikipedia.org/wiki/Godsdienstvrijheid#Nederland

Advertisements