Tags

,

Samsom en het gelijk van Felix Rottenberg (Max van Weezel in Vrij Nederland digitaal december 2016)

Vorig jaar kreeg Felix Rottenberg er door de PvdA flink van langs, nadat-ie in een interview met Vrij Nederland zijn voorkeur voor Asscher boven Samsom had uitgesproken. Maar hé: dit jaar krijgt hij van de PvdA gelijk.

Wat moest ik de afgelopen week vaak denken aan het interview dat Vrij Nederland in de zomer van 2015 had met Felix Rottenberg, op dat moment voorzitter van de kandidaatstellingscommissie van de PvdA. In een stemmige omgeving (de Burcht van Berlage, waar Henri Polak in het begin van de twintigste eeuw leidinggaf aan de vakbond van diamantbewerkers) pleitte Rottenberg voor een wisseling van de wacht in de top van zijn partij. Zijn analyse: de PvdA was in 2012 te snel met de VVD gaan regeren, zonder eerst de mogelijkheid te verkennen van gesprekken met een linkse partij als de SP. Het regeerakkoord van Rutte II bevatte bezuinigingen die moeilijk uit te leggen waren. De PvdA had de gemeenteraadsverkiezingen en de Provinciale Statenverkiezingen verloren en dat zou niet vanzelf goed komen. Rottenberg wilde om de tafel met GroenLinks en de SP. Hij prees Lodewijk Asscher die als minister van Sociale Zaken de waarden van de PvdA actief uitdroeg. Over Diederik Samsom zei de oud-partijvoorzitter: ‘Het is dapper dat hij deze coalitie overeind probeert te houden. Hij is een ecologisch bewogen man die zich zou kunnen ontwikkelen tot een geweldige minister van duurzaamheid in een volgend kabinet, zoals Sigmar Gabriel in Duitsland. Maar als fractieleider heeft hij weloverwogen het risico genomen een verdedigende rol te spelen in plaats van een aanvallende. Dan word je de bedrijfsleider van het kabinet.’

Wat betreft deze eerste alinea de volgende opmerkingen en kanttekeningen:

  1. Je kunt inderdaad van mening zijn dat het kabinet VVD/PvdA te snel is gaan regeren, een tactische fout omdat de achterban van de kleinste coalitiepartij in opstand zou kunnen komen, zoals de VVD ook in opstand kwam tegenover de inkomensafhankelijke zorgpremies. Maar een strategisch juiste en moedig besluit omdat in de toekomst vanaf Rutte 2 alleen nog maar ‘willekeurige partijcombinatie aan het bewind komen als de formele meerderheid in de Kamer bereikt is. Niks linkse of rechtse combinaties, omdat een linkse meerderheid nooit meer zal ontstaan, en omdat dat ook het geval is met rechts dat zo gevarieerd op modieus =gebabbel dat daaruit nooit een coalitie uit geformeerd kan worden. Rottenberg valt daarentegen terug op het aloude recept van eerst de onmogelijkheden (SP) verkennen. Dat ‘aftastgedrag’ uit het verleden is vandaag-de-dag onmogelijk omdat er geen ruimte bestaat om te experimenteren. Rottenberg toont zich de achterhaalde want ouderwetse politicus. Daar heb ik me in 2015 ook publiekelijk met een blog tegen verzet.
  2. Dat ‘Rutte II bevatte bezuinigingen die moeilijk uit te leggen waren’ mag in deze tijd geen argument meer zijn omdat iedere lidstaat gebonden is aan de EMU-normen en dat is zo’n opmerking gratuit. Rottenberg onwaardig zelfs. Iedere bezuiniging had probleem en spanningen opgeleverd en daarmee dient ieder verkiezingsprogramma voor 2017 rekening mee te houden. En als Rottenberg de enige optie van een evaluatie van die EMU-normen (3%-begrotingstekort en 60% staatsschuld) ter discussie te stellen in Brussel zelf (om bijvoorbeeld de 3% te wijzigen in 4%), heeft hij geen recht van spreken meer.
  3. Samsom heeft een typisch eigentijdse aanpak gekozen door zo snel mogelijk met een zuivere meerderheid een coalitie te vormen, een type coalitie die vanaf heden een normaalmaal verschijnsel zal worden en daarmee was hij zijn tijd vooruit; zelfs versloeg hij een hele generatie politici in moed en visie en kreeg met een persoonlijke discipline voor elkaar dat het kabinet de rit zou uitzitten. Dat is een prestatie van wereldformaat. Hoezo Rottenberg kreeg gelijk, zoals in de titel wordt gesuggereerd?

Rottenberg kreeg ongenadig op zijn lazer van de Tweede Kamerfractie, het partijbestuur en een groot deel van de media. Hij zou met zijn uitspraken ‘het tapijt onder Samsom vandaan hebben getrokken’. De rel kostte de ‘koppensneller’ Rottenberg het voorzitterschap van de headhunt-commissie. Samsom was woedend, partijvoorzitter Spekman hield zijn voorganger een paar dagenlang de hand boven het hoofd maar liet hem uiteindelijk vallen. Asscher hield zich zorgvuldig op de vlakte: ‘Ik concentreer me op mijn werk’.

Leg de afscheidsbrief van Diederik Samsom aan de Tweede Kamer en het interview met Rottenberg naast elkaar en je ziet wat er is misgelopen in de PvdA. Samsom is terecht trots op de compromissen die hij met premier Rutte heeft gesloten: het begrotingstekort is als sneeuw voor de zon verdwenen en de werkloosheid daalt eindelijk. Dat de sociaaldemocraten alleen maar de bijwagen van de liberalen zijn geweest, berust op een misvatting: de inkomens werden genivelleerd, de topsalarissen in de (semi-)publieke sector werden beperkt, de flexibilisering van de arbeidsmarkt werd aan banden gelegd. Probleem is dat Samsom ervoor koos dat zo veel mogelijk achter de schermen te regelen. Op die manier probeerde hij coalitiepartner VVD voor gezichtsverlies te behoeden.

Dit laatste kan het geval zijn, maar is die stelling wel bewijsbaar? Daarvoor heb je feiten nodig die een buitenstaander niet bezit. Heeft Van Weezel die wel? De enige kritiek die op Samsom van toepassing is dat hij geen opinie’agenda’ heeft bepaald, zoals Bolkestein dat onder Paars 1 wel deed. Ik begrijp daarom niet dat ‘Samsom ervoor koos dat zo veel mogelijk achter de schermen te regelen’, en ‘De PvdA-leider hoefde niet zo nodig de krant te halen met zijn plannen’- zoals in de volgende alinea te lezen staat –  want daar had de VVD nooit bezwaar tegen kunnen hebben. Had Samsom geen copywriter kunnen inhuren om zo consequent het nieuws te halen; dat is toch een beproefde politieke stijl van de strategische regie voeren.

Typerend voor zijn stijl van politiek bedrijven is het interview dat hij in juli 2014 gaf aan VN-collega Thijs Broer. De PvdA-leider hoefde niet zo nodig de krant te halen met zijn plannen, zei hij. Nederland moest er in 2025 beter voorstaan, dat was zijn opdracht: ‘Alle andere dingen, ook het politieke gedoe, zijn bijzaak’. Was het electorale herstel van de PvdA ook ondergeschikt aan die missie, wilde Thijs van hem weten. Samsom: ‘Ja. We zijn bezig met iets groter dan wijzelf.’ Ook in zijn afscheidsbrief noemt hij ‘het eigen electoraal belang ondergeschikt aan het algemeen belang’. Zijn tragiek is dat hij dáárdoor voortijdig ten val is gekomen. Samsom onderschatte dat politiek óók theater is. Dat hij in het Torentje veel voor elkaar kreeg, ontging een groot deel van zijn achterban. Terwijl de bezuinigingen op de thuiszorg, de jeugdzorg en de sociale werkplaatsen wél iedereen opvielen. Daardoor kon zijn rivaal bij de lijsttrekker-verkiezingen, Lodewijk Asscher, tegen hem scoren met de opmerking: ‘Je hebt ons niet meegenomen’.

Dit is geen’ scoren’ meer, maar een partijgenoot de dolk in de rug steken. Samsom was zijn tijd ver vooruit, en Asscher moet het hebben van ordinaire politieke uitspraken, waar iedereen doodziek van wordt. In de kranten heb ik gelukkig ook kritiek op Asscher gelezen. Ik ben dus de enige niet.

Curieus genoeg krijgt Felix Rottenberg van de PvdA nu in bijna alles gelijk. De ‘waarden gedreven’ minister van Sociale Zaken voert de lijst aan. Het verkiezingsprogramma ‘Een verbonden samenleving’ legt de nadruk op ‘investeren in dat wat ons samenbrengt’, ‘de samenleving versterken’ en ‘nieuwe zekerheden bieden’. Op een inhoudelijk gesprek met GroenLinks en de SP rust geen taboe meer. Oud-partijleider Job Cohen sprak zich daarvoor uit in Met het Oog op Morgen, Lodewijk Asscher zelf in De Wereld Draait Door.

De persoonlijke conclusie van Van Weezel zegt voldoende als hij vaststelt dat ‘Felix Rottenberg van de PvdA nu in bijna alles gelijk heeft gekregen’. De journalist heeft ongelijk omdat een duidelijke  tunnelvisie hem in de  greep heeft gekregen. Geen onafhankelijk en positief kritische houding die van een journalist mag verwachten.

Zelfs de gedachte dat de ‘ecologisch bewogen man’ Samsom zich zou kunnen ontwikkelen tot een geweldige minister van duurzaamheid in een volgend kabinet, maakt school binnen de PvdA. Vorige week zondag organiseerde de Volkskrant in de Amsterdamse Rode Hoed een bijeenkomst met zes oud-fractievoorzitters. Ze waren het snel eens: Diederik Samsom moest voor de politiek behouden blijven maar wel in een andere rol. Jeroen Dijsselbloem, de minister van Financiën die samen met de vertrokken fractieleider bij de Rode Ingenieurs zat: ‘Ik heb me emotioneel en rationeel nog niet neergelegd bij zijn vertrek.’ De interviewers van de Volkskrant: ‘Zou hij geschikt zijn als minister voor Energie?’ Mariëtte Hamer, nu voorzitter van de Sociaal Economische Raad: ‘Dat zou mooi zijn!’

Samsom en Dijsselbloem zijn de enige politieke genieën op het vaderlandse toneel. Samsom komt ongetwijfeld terug, want dat kan gewoon niet missen. En de PvdA komt gewoon weer terug in de volgende regering – al is dat een 5- of meerpartijencoalitie – omdat Dijsselbloem niet gemist kan worden.

Het lijkt sprekend op de functie die Rottenberg voor Samsom in gedachten had.

Waarom al die stroop om de mond van Rottenberg, Van Weezel? Afstand houden s.v.p.

https://www.vn.nl/max-op-zaterdag-rottenberg-samsom/?token=bnRzWFZlYWx3WG9WeGRBNXhRYmQ4d0VGT1hXT1lHaFhmWWQ0TGNwTFZMST0

Advertisements