Tags

,

PvdA-leden twijfelen nog over ‘de redder’ (Maaike van Houten, nederland/Trouw, 5  december)

Asscher wil met nieuw leiderschap de PvdA redden. Maar Samsom wil zelf alle zalen en straten langs.

Asscher benadrukt de urgentie van een nieuwe leider

# De PvdA staat er – in de peilingen – beroerd voor. Ze heeft in de Tweede Kamer 35 zetels, maar blijft nu bij peilingen van Maurice de Hond al weken steken op 9 zetels. Deze dramatische daling is volgens Asscher alleen te keren met een andere toon, een andere koers en een nieuwe leider. “De PvdA kan het zich niet permitteren door te gaan met ‘dit smaakt naar meer.”

Waarom heeft Asscher ongelijk? Omdat hij in zijn paniek over de aanstaande afstraffing van zijn partij blindelings gokt op de oude waarden van de partij, zoals uit zijn verdere betoog volgt, maar dat is een dogmatische sprong in het duister vanwege het gebrek aan nieuwe visie aan zijn zijde. Iedereen moet zich namelijk de vraag stellen waarom  de kansen keren ‘met een andere toon, een andere koers en een nieuwe leider’. Wie garandeert dat? Niemand dus. Iets is in de afgelopen periode verkeerd gegaan en dus zoekt iedereen naar rationele verklaringen en oplossingen. Teruggrijpen op oude formules. Maar er bestaan twee oude formules. Asschers formule naar de oude beginselen van de partij en Samsoms formule waarmee hij bij de vorige verkiezingen van 2012 de SP heeft verslagen en tweede partij van het land werd.

Maar ‘behaalde resultaten in het verleden geven geen garantie in de toekomst’, zoals het adagium luidt en dat geldt voor beide kemphanen. Asschers wens om oude beginselen weer nieuw leven in te blazen is gebaseerd op wensdenken: die kun je niet alleen maar onder het stof vandaan halen, maar daar hoort een nieuwe visie bij, aangepast aan de nieuwe tijdsomstandigheden. Die oude ‘veren’ had Wim Kok afgeschud en de partij had hem daarvoor het fiat gegeven. Moeten ze dan nu van de weeromstuit weer in ere worden hersteld. In de huidige PvdA met zijn identiteitscrisis is dat geen oplossing als de sociaaldemocratische beginselen niet tegelijkertijd van een nieuwe, 21ste-eeuw worden ‘gerekalibreerd’ (‘de lens moet opnieuw worden afgesteld’), worden voorzien van een nieuwe inhoud die namelijk antwoorden geeft op de noden van deze tijd.

Daarmee is in de PvdA geen begin gemaakt in de afgelopen regeerperiode, want daarover heeft de buitenwacht niets gehoord. Bekend is wel dat Samsom alle afdelingen en gewesten is afgegaan om de nieuwe coalitie uit te leggen. Maar heeft hij óók uitgelegd dat er geen andere mogelijkheden waren dan deze nieuwe coalitie, die de optie in zich droeg om nieuwe wegen in te slaan en niet op oude reflexen terug te vallen en bij iedere ruzie naar het wapen van een kabinetscrisis te grijpen, waarop de SP altijd heeft aangekoerst, maar met hun dogmatiek waren ze geen steek verder gekomen. Dan hadden we allang weer één of meerdere verkiezingen gehad en waren we dubbel ‘verkiezingsmoe’ geweest. Kortom, de nieuwe stijl van coalitievorming van Rutte/Samsom en nieuwe stijl van regeren (Rutte/Asscher) is er wel een kabinetsperiode volgemaakt en is er openlijker politiek bedreven vanwege alle onderlinge akkoorden met de ‘Constructieve 3’. Daarmee is ons land weer een nieuwe ervaring rijker geworden. En dat kan van de formule-Asscher niet op voorhand gezegd worden. Alleen moet de PvdA nu zelf orde op zaken stellen door de leden mee te krijgen in een nieuw beginselmanifest of –programma, met een 21ste-eeuwse toonzetting. Daarover repte Asscher met geen woord en dat is bedenkelijk, want daarmee ondergraaft hij zijn eigen oplossingsopties. Een leemte in het denken van Asscher dus.

Het moet beide kandidaat-leiders duidelijk zijn dat met een volgend 6-partijencoalitie waarschijnlijk ook de PvdA deel uitmaakt en dat er dus nu een begin moet worden gemaakt met een herbronning van de partij. Als dat niet gebeurt en de SP heeft ook een coalitieplek veroverd, dan zal er weer als vanouds gepolariseerd en gedogmatiseerd worden en is de ene kabinetscrisis na de andere aan de orde. Daar heeft het electoraat geen behoefte aan zolang er geen duidelijke meerderheid voor oude blokken (‘rechts’ en ‘links’) aanwezig is; en die oude situatie keert ook niet meer terug.

Om af te ronden met Asschers ‘reddingsboei’: ‘een andere toon, een andere koers en een nieuwe leider’ klinkt heel logisch, maar is een loze belofte, want gebaseerd op drijfzand.

Advertisements