Tags

,

Door: Ger Groot − 15/11/16, 13:21

© anp.  Premier Mark Rutte tijdens het Tweede Kamerdebat over de uitslag van het Oekraine-referendum.

column

# Regelmatig herinnert Dingeman, de strip die dagelijks is te lezen op pagina twee van Trouw, ons aan de tautologieën die momenteel doorgaan voor de hoogste democratische wijsheid. ‘Nee is nee’. ‘Brexit is Brexit’. Logisch gezien zijn het betekenisloze zinnen, maar hun bedoeling is duidelijk. Het volk heeft gesproken en de politiek moet doen wat het zegt.

De hele bevolking laten opdraven voor een stemming die uiteindelijk niet meer dan een meningspeiling is, is vragen om moeilijkheden

# Hoe gek dat kan uitpakken bleek twee weken geleden in Engeland. Het Britse parlement spreekt een danig woordje mee bij het besluit de EU te verlaten, zo besliste het Hooggerechtshof. Dat was zeer tegen de zin van premier Theresa May, die de regie over de uittredding in eigen hand wilde houden. En zo mogelijk nog méér tegen de zin van de populaire dagbladen, die weten dat het parlement helemaal niet zo happig is op een vertrek.

# ‘Volksverraders’ werden de rechters daarom genoemd. Vertrapt hadden zij de wil van het volk om met een Brexit de soevereine macht terug te brengen bij het Britse parlement. Dat ter wille van die soevereine macht datzelfde parlement volgens hen nu wél de zeggenschap over Brexit te ontnomen moest worden, was een ironie die hen ontging.

# Net als het Nederlandse referendum over het verdrag met Oekraïne was het Brexit-referendum louter raadgevend. Dat had Dingeman even over het hoofd gezien – al zal men hem onmiddellijk toegeven dat een raadgevend referendum een onding is.

Meningspeiling

# De hele bevolking laten opdraven voor een stemming die uiteindelijk niet meer dan een meningspeiling is, betekent vragen om moeilijkheden. Voor je het weet denken mensen dat ze bindend over iets beslissen. Dat ze dan roepen ze dat de democratie met de voeten getreden is wanneer de gegeven raad onder dankzegging in de la wordt gelegd is begrijpelijk genoeg. Maar ‘verraad’ is het niet. Democratie staat of valt met de wet, en de wet zegt: ‘raadgevend’ – of je het leuk vindt of niet.

Dit mogen GeenPeil en Forum voor Democratie in hun oren knopen.

# Spreekt daar wantrouwen jegens de kiezer uit? Waarschijnlijk wel – maar ook dat komt vaker voor dan Dingeman denkt. Zelfs in de Amerikaanse presidentsverkiezingen vind je het terug. Tussen het stemmende volk en de benoeming van de hoogste leider staat een kiescollege met een eigen verantwoordelijkheid. Ooit is het ingesteld omdat de wetgever zijn twijfels had over het democratisch inzicht van de burger – die nogal eens ver weg op een onherbergzame prairie zat. Mocht het met de stem van het volk fout lopen, dan waren er altijd nog kiesmannen om alles in goede banen te leiden.

# In ‘Hillary’-kringen gaan hier en daar stemmen op die vinden dat nu zo’n moment is aangebroken. Als het een beetje meezit, zou het kiescollege tóch nog het presidentschap kunnen toekennen aan de kandidaat die in de ‘popular vote’ de meeste stemmen kreeg. Ik zou het ze afraden, al blijft men er strikt genomen mee binnen de grenzen van de wet.

# Dat is niet zo bij de eis dat het Britse en Nederlandse parlement blindelings de stem des volks te volgen heeft. Daarom zouden de geachte afgevaardigden de moed moeten opbrengen om vast te houden aan de wet – en dus aan hun eigen verantwoordelijkheid. In Nederland boezemt het angstig gezwabber van parlement en regering daarbij weinig ontzag in. Op het Britse Lager- en Hogerhuis rust – niet voor het eerst – nu de verantwoordelijkheid om de eer van het parlementaire bestel te redden. En in één moeite door korte metten te maken met het raadgevend referendum.

De centrale vraag is of de Raad van State deze opvattingen ook in het advies aan de Kamer heeft opgenomen en gestuurd tijdens de behandeling van de Wet op het Raadgevend Referendum in 2014. Deze vraag zal moeten worden nagetrokken.

Overigens zou ik het raadgevend referendum geen onding willen noemen, maar –in samenhang met het correctief referendum – een thema dat nog nader onderzoek en uitwerking vereist en pas daarna in een nieuwe wet dient te worden gegoten. Zonder referenda redt de huidige democratie (representatief bestel) het in de toekomst niet.

http://www.trouw.nl/tr/nl/4328/Opinie/article/detail/4414403/2016/11/15/Raadgevend-onding.dhtml?m_i=HjcHbhV1yojB2N19PBYEo7TNssebf_xbFuqf7JAwaCN74UwrOjUlKs8r9_iwRdLLCMuyjtSNCw_HBEo4yijzgV9RQDxbQ&utm_source=TR+daily+20161116&utm_medium=email&utm_campaign=vragen%20om%20moeilijkheden.”&utm_userid=11ce6dfe-3dea-4d85-b7da-6df4af29c312

Advertisements