Tags

, ,

EU zint op militaire hoofdrol in de wereld (Marc Peeperkorn, Voorpagina/de Volkskrant, 15 november)

Online: EU wil naast economische ook militaire hoofdrol op wereldtoneel

Eerste grote stap naar Europese Defensie Unie

De EU wil niet alleen economisch maar ook militair een hoofdrol in de wereld spelen. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie legden zich maandag vast op vergaande militaire samenwerking, inclusief, voor het eerst, de inzet van Europese gevechtstroepen in brandhaarden buiten Europa.

# ‘Een kwantumsprong voorwaarts naar een Europees veiligheids- en defensiebeleid’, zei EU-buitenlandchef Mogherini maandagavond na afloop van het overleg met de Europese ministers. Volgens de Duitse minister Von der Leyen tonen de lidstaten ‘hun politieke wil’ om de EU uit te breiden tot een Europese Defensie Unie. De Luxemburgse minister Asselborn meent dat de EU geen andere keuze heeft: ‘Als we ons gewicht niet gezamenlijk in de schaal gooien, wordt de EU gemangeld tussen Rusland, China en de VS.’

Hier klinken heel grote woorden, die een herkenning oproepen van de uitspraken aan het begin van deze eeuw, toen het eerste Verdrag van Lissabon[1] werd getekend, en nadien gewijzigd werd. Toen werd de belofte uitgesproken dat de EU de meest concurrerende economische macht ter wereld zou worden, en dat op basis van de populatie van het EU-grondgebied, dat toen tegen de half miljard aanliep (en er nu overheen is), maar de vele schisma’s binnen de EU-lidstaten (toen ook minder dan de formeel 28 van nu), bestonden toen nog niet. Inmiddels hebben de wereldcrises toegeslagen en heeft de eurozone nog steeds te kampen met de meest hardnekkige herstelcrisis, die de wereld ooit meemaakte, namelijk de afwezigheid van een definitief economisch herstel.

Om onder deze omstandigheden te spreken van een ‘kwantumsprong voorwaarts naar een Europees veiligheids- en defensiebeleid’ is een gotspe, want dat zou EU-breed een dusdanige (her)investering noodzakelijk maken binnen de veiligheids- en defensiesector, die de andere sectoren die ook staan te wachten op een ‘marktaanpassing’ – zoals de zorg en het onderwijs als de semipublieke driehoek van onderwijs/zorg/veiligheid&defensie – onmogelijk maken om de nieuw balans te vinden tussen de macro-economische grootheden private sectoren en de publieke, waarbij geldt dat privaat niet zonder publiek kan. Dat wordt immers onmogelijk gemaakt door de EMU-spelregels die dicteren dat de begrotingsdiscipline per lidstaat niet onder de 3%-norm mag zakken. Daarmee maakt de EMU al op voorhand een nieuwe balans binnen de EU onmogelijk en gaan er steeds meer ‘Donald Trumps’, ‘Wilders’ en ‘Le Pens’ opstaan. Zo mag je de huidige situatie in Europa samenvatten.

Dat buitenlandchef Mogherini toch van een kwantumsprong spreekt is in haar functie logisch, want je moet je eigen plannen publicitair zo omkleden, dat het met ruime aandacht onthaald wordt en dus – en alleen dan – kans van slagen maakt. Met de Russische pesterijen en uitdagingen in de Baltische staten geen onlogische aanpak, maar eerst dient er toch in groter verband een herstelplan te worden opgemaakt voor de EU als geheel. Dat herstelplan is noodzakelijk om het evenwicht in de EU en de rust onder de alle lidstaten met hun bevolkingen te bewerkstelligen, na alle crises die de nieuwe boorling van de 28 staten heeft doorgemaakt. En laten we niet vergeten: de toekomst van de EU is allerminst zeker, en dan hoeven we niet eens te denken aan alle eurofobe of eurokritische geluiden, maar alleen aan alle ruzies tussen Noord- en Zuid-, en tussen Oost- en West-EU. Het opkomende populisme is de alarmknop die iedere bestuurder en politicus dwingt tot een helikoptervisie. En de politici- en bestuurdersklasse is daarmee niet individueel allemaal gezegend. Kortom, de vraag is niet of de mega-investering in het defensieplan is geoorloofd, maar of er niet eerst een politiek besluit moet worden genomen hoe de toekomstige verhouding van publieke uitgaven in de semipublieke uitgaven eruit moet gaan zien. Op dit moment valt alleen te denken aan het uitgangspunt van gelijke percentages van het bbp: neem als startpunt van dat debat de NAVO-norm van 2 procent van dat bbp[2], dan geldt dat ook voor de onderwijs- en zorgsector. Laat dat het uitgangspunt worden van een evaluatie van het gevoerde crisisbeleid binnen de EU, dat per lidstaat anders is ingevuld vanwege de budgettaire autonomie per lidstaat. Want die bestaat nog steeds, mits de jaarlijkse begrotingen de 3%-norm niet te boven gaan.

# De uitvoering van de nieuwe ‘Europese mondiale strategie’ die de EU-ministers maandag omarmden, moet de Unie de slagkracht geven om met militaire en civiele missies ‘autonoom op te treden, wanneer en waar ook noodzakelijk’. De EU wil zowel snel en effectief reageren op conflicten in de wereld als de Europese burger beter beschermen. Een mix van soft en hard power, benadrukte Mogherini. ‘Alleen de EU kan die combinatie leveren.’

Wat een prachtige dromen en illusies!

# Ze ontkende dat het dreigement van Trump om de NAVO deels de rug te keren de ommezwaai in de EU heeft veroorzaakt. Mogherini presenteerde haar strategie eind juni, na de aanslagen in Parijs vorig jaar. Duitsland en Frankrijk legden in september een gezamenlijk defensieplan op tafel. De campagnebelofte van Trump heeft de EU-politici wel gesterkt in hun wens militair op eigen benen te staan. ‘Eerdere pogingen tot meer militaire samenwerking in de EU mislukten. Vandaag beseft iedereen dat veiligheid een Europese zaak is’, aldus Mogherini.

Dat Mogherini het dreigement van Trump ontkent is logisch, want haar ambtenaren werken al sinds haar benoeming bij het aantreden van de Commissie-Juncker aan het antwoord op de Russische provocaties.

Nu wordt de inzet van Europese gevechtstroepen expliciet genoemd

# Komende maanden presenteert Mogherini de uitwerking van het uitvoeringsplan. Belangrijk is een vergaande militaire samenwerking tussen de lidstaten. Dat betekent samen wapens ontwikkelen, zoals een Europese drone en tankvliegtuigen. Het gebruik van het EU-budget hiervoor wordt onderzocht. Nederland en België maakten tijdens de vergadering bekend samen fregatten en mijnenvegers te willen kopen voor 4 miljard euro.

Omdat het draagvlak voor een Europese defensiemacht te enen male ontbreekt, is die intensieve samenwerking een goed uitgangspunt om vervolgens stap voor stap en crisis na crisis naar nieuwe ‘blauwdrukken’ of plannen toe te werken.

# De nieuwe militaire capaciteit moet ook gebruikt worden. Mogherini wees op de Europese gevechtstroepen – bestaande uit soldaten uit de lidstaten – die in 2007 werden gecreëerd maar nimmer ingezet. Nu wordt de inzet expliciet genoemd, bijvoorbeeld om de komst van een VN-vredesmissie voor te bereiden. Het is niet de bedoeling dat de EU-troepen in Syrië of andere oorlogsgebieden optreden.

# De ministers willen ook de veiligheid binnen de EU versterken. Essentiële infrastructuur moet beter beschermd worden tegen (cyber)terroristen en de buitengrenzen van de EU dienen beter bewaakt. Verder moet de toegang tot internationale wateren en het luchtruim verzekerd zijn. ‘Dit plan is niet de oprichting van een Europees leger, leidt niet tot een nieuw Europees hoofdkwartier en we gaan niet de NAVO dupliceren‘, zei Mogherini. Maar wel moet en zal de EU straks veel actiever zijn als ordebewaker in de wereld. ‘De EU is een supermacht‘, aldus Mogherini.

De EU is op dit moment hooguit een ‘papieren’ supermacht, zoals ook de Aziatische tijgers destijds. Maar die tijdelijke verwachtingspatronen bleken in het verdere verloop van hetzelfde 20e-eeuwse decennium wel erg tijdelijk van karakter. Dat is met de huidige symbolische dreigingen, resp. pesterijen van de Russische zijde, evenzeer mogelijk en zelfs waarschijnlijk aan de orde. Er is zeker geen reden tot paniek. En daardoor zou het beter zijn als de defensiewoordvoerders in de Kamer hun toonhoogte zouden matigen. Vooral de woordvoerders die een Defensie-herkomst hebben, zoals het CDA. Dat type zijn lobbyisten die niet in de Kamer thuishoren. De slotconclusie is dat er eerst een evaluatie dient plaats te vinden, alvorens een evenwichtig toekomstig regeringsbreed beleid samen te stellen. Alleen de EU-krijgsmacht is een slag in de lucht.

http://www.volkskrant.nl/buitenland/eu-wil-naast-economische-ook-militaire-hoofdrol-op-wereldtoneel~a4415243/

[1] http://context.reverso.net/vertaling/nederlands-engels/met+de+grootste+concurrentiekracht

[2] http://marineschepen.nl/dossiers/defensie-uitgaven-BBP.html

Advertisements