Tags

, ,

https://www.nrc.nl/nieuws/1997/03/10/europa-mag-turkije-niet-laten-vallen-7345440-a916900

 

Turkije moet niet worden toegelaten tot de Europese Unie, aldus de Europese christen-democratische leiders. VVD-leider Bolkestein zegt hetzelfde Volgens Piet Dankert blijkt weer eens dat in Europa de dorpspolitiek in opmars is.

  • Piet Dankert
  • P. Dankert

10 maart 1997

Het moet nog maar eens gezegd: in vele zaken is de Nederlandse soevereiniteit beperkt. Onze gulden kleeft aan de D-Mark, onze invloed op het internationale veiligheidsbeleid gaat niet veel verder dan wat de belangrijkste partners in NAVO en Europese Unie, en dan met name de Verenigde Staten, toestaan. Omdat Frits Bolkestein de NAVO en de EU niet uit wil, hij fractievoorzitter is van een regeringspartij en had kunnen leren van PvdA-ervaringen in het verleden, had hij het dan ook niet moeten doen, dat ‘niet doen’-advies geven met betrekking tot de uitbreiding van de NAVO naar Oost-Europa.

Door alle drukte in de binnenlandse politiek over dat ‘niet doen’ is aan de aandacht ontsnapt dat hij in datzelfde artikel in de Volkskrant wat tot die commotie leidde nog een ‘nooit doen’ heeft uitgesproken. Vorige week kwam bij Kohl, Aznar, Santer en nog wat christen-democratische leiders, onder wie ex-CDA-voorzitter Van Velzen eenzelfde aap uit de mouw: de Turken worden bedankt! Ze kunnen het vergeten, dat hen ooit toegezegde lidmaatschap van de EEG.

De argumenten van de christen-democraten en de liberaal Bolkestein verschillen merkwaardigerwijs nauwelijks. “De Turkse bevolking is te talrijk en te arm, de cultuur en vooral de godsdienst zijn te verschillend en we willen niet overspoeld worden door Turkse werkzoekenden in Europa”, schrijft de tolerante liberaal. De voor Turkije verantwoordelijke Euro-commissaris Van den Broek kreeg ‘rillingen’ van dit soort uitspraken in het Jaar tegen het Racisme en de Vreemdelingenhaat. Terecht. Hij zal niet verwacht hebben dat zijn eigen partijgenoten op grond van “de culturele, humanitaire en christelijke waarden van Europa” – aldus Van Velzen (CDA) – Turkije vorige week naar Azië afschoven.

Het is verbijsterend hoe snel in de christen-democratische wereld het denken ophoudt als Kohl spreekt. Want het is de Duitse bondskanselier die – hoewel zelf naar buiten toe uiterst zwijgzaam – achter de uitspraken van zijn partijgenoten zit. De Turkse druk op de Europese Unie om een plaatsje op de tijdens de Top van Amsterdam te maken ‘familiefoto’ van de leden van de Europese Raad en de kandidaten voor lidmaatschap van de EU werd met name in Bonn weerstaan. Maar in Duitsland was er geen eenstemmigheid op dat punt: het in FDP-handen zijnde ministerie van Buitenlandse Zaken, de partijgenoten van Bolkestein dus, en meer verlichte christen-democraten verzetten tegen de conservatieve Zuid-Duitse en met name Beierse druk.

Kohl heeft die weerstand willen breken door de Europese partijgenoten aan zijn kant te krijgen. Binnenlandse politieke overwegingen hebben bij de bondskanselier waarschijnlijk de doorslag gegeven, zoals ze dat ook bij Bolkestein lijken te doen. Tegen een anti-Turkse campagne heeft extreem-rechts weinig in te brengen. In Beieren, het land waar ondanks een uitspraak van het Constitutionele Hof in Karlsruhe het kruisbeeld in de openbare school blijft hangen, speelt echter meer: Europa is pas Europees als het overwegend rooms-katholiek is. Die vergissing heeft er al toe geleid dat tijdens het vorige Nederlandse voorzitterschap Kroatië door Duitse chantage te vroegtijdig erkend en de crisis in ex-Joegoslavië nodeloos verdiept werd. Het komt mij voor dat de gevolgen nu minstens zo ernstig kunnen zijn. Niet alleen vanwege de paar miljoen Turken in Europa die nu opeens geen Europeaan meer zijn, maar vooral omdat Turkije, om met de Griekse minister van Buitenlandse Zaken te spreken, net zo Europees is als Griekenland, Bulgarije of Roemenië zou ik willen toevoegen, en de relaties met dat land zowel voor de EU als voor de VS geheel politiek van allergrootste belang zijn.

We hoeven er niet over te twisten, Turkije is nog lang niet rijp voor het lidmaatschap van de Europese Unie, economisch niet, bestuurlijk niet en zeker ook politiek niet. Ataturk mag dan een seculiere staat gecreëerd hebben, de relatie tussen die staat en de burgers is zo ongeveer het omgekeerde van de situatie bij ons, de rechten van de mens, ondergeschikt aan wat de regerende politici en de meeregerende militairen aan veiligheid van de staat noodzakelijk achten, worden er grof geschonden, er is een Koerdisch conflict, er is ten slotte een al bijna een kwart eeuw durende bezetting van Noord-Cyprus.

Maar Turkije is tegelijk het land waarop de NAVO veertig jaar geleund heeft om ons tegen Russen, Bulgaren en Roemenen – de laatste twee nu dus kandidaten voor de familiefoto van Amsterdam – te beschermen. Het is nog steeds een onmisbare bondgenoot voor het verzekeren van stabiliteit op onze Zuidoost-flank (Irak, Iran, Syrië). En het is van strategische betekenis voor de oliedoorvoer uit het zuiden van de voormalige USSR en, minstens zo belangrijk, voor de waterhuishouding in het Midden-Oosten en daar komt dan nog eens een EU-handelsoverschot van vele miljarden bij. Met zo’n land moet je op zijn minst voorzichtig omspringen. De Amerikanen mogen dat wat betreft als voorbeeld dienen. Zij zullen in Turkije geïnteresseerd blijven. De Europeanen kunnen echter niet langer de VS de verantwoordelijkheid alleen laten dragen. Het land is, volgens het statuut van de Raad van Europa, een organisatie waarvan het lid is, en volgens de EU, een organisatie waarmee het een associatie gericht op lidmaatschap heeft, een Europees land. Het is bovendien lid van de NAVO. EU-leden die tevens NAVO-lid zijn mogen lid worden van de West-Europese Unie. De Grieken zijn dus lid van de WEU, de Polen kunnen het straks worden, de Turken mogen er niet in. Discriminatie? Het Turkse parlement weigert in ieder geval nu al een paar jaar de aangeboden veredelde waarnemersstatus bij die West-Europese Unie.

Turkije naar Azië verbannen? De Griekse-Turkse problemen, met name in het zeegebied waar de Europese beschaving zo ongeveer geboren werd, worden er niet oplosbaarder door. Cyprus en de Europese Unie? Nu al blijkt, dat de belofte zes maanden na de top van Amsterdam met daarin dat in een Grieks en Turks deel verdeelde eiland toetredinsonderhandelingen te beginnen vanwege die deling op grote problemen stuit. Zonder Turkse hulp zijn die niet oplosbaar, Turkse tegenwerking kan zelfs toetreding van het Griekse deel van Cyprus tot de EU in de weg staan. Athene dan tegen uitbreiding van de EU zoals Ankara nu tegen de uitbreiding van de NAVO naar Oost-Europa is? Er is al mee gedreigd.

Bolkestein zou natuurlijk in zo’n scenario al zijn vliegen in een klap geslagen hebben: hij wil toch niet naar het Oosten. De christen-democraten willen dat nou net wel, ze prefereren de rooms-katholieke Polen boven islamitische Turken. Ze doen daarbij wel iets dat verboden is: discrimineren naar godsdienst. De Turkse premier Erbarkan, in het seculiere Turkije in een heftig conflict gewikkeld met de krachten die dat seculiere karakter van de staat willen behouden, zal het niet erg vinden. Kohl, de man die de islam op afstand wil houden, vóór het bevorderen van het fundamentalisme in Turkije? Het kan verkeren. Maar het geeft wel aan dat in het Europa waar zoveel over globalisering wordt gesproken toch vooral de dorpspolitiek in opmars is.

 

Advertisements