Tags

, ,

Gewoon lekker gek jezelf zijn (Wim Boevink, KLEIN VERSLAG, achterop/Trouw, 22 september)

Oude boeken en herfstfragmenten van de algemene beschouwingen

# Doorschietend individualisme, dat gevaar zag De Tocqueville al aankomen, zei Buma. Hij wilde weer een dienstplicht. Vrijheid en verantwoordelijkheden. Rechten en plichten. Hij was tegen het absolute van vrijheid.

Een korte voorlaatste passage van een klein verslag met indrukken van de Algemene Politieke Beschouwingen in eerste termijn door alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Een korte passage, waar – zonder dat Buma zich daarvan bewust was – heel wat denkstof in zit. Het gaat om ‘vrijheid en verantwoordelijkheid’, zoals hierboven geciteerd, die aan herbronning toe zijn, maar Buma koppelt er het verkeerde begrip van dienstplicht, die volgens hem heringevoerd moet worden, aan vast. Verkeerd begrip? Ja zeker, want de basisopvoeding – zoals Buma bedoelde te zeggen – gebeurt niet tijdens de dienstplicht, maar thuis en op school. Tijdens de dienstplicht, toen deze ook nog opkomstplicht was, leerde je in dienst alleen militaire discipline en dan heeft vrijheid een abstracte betekenis: vechten voor de eigen land kan het sneuvelen tot gevolg hebben, maar de volgende generatie(s) kunnen dan weer genieten van hun vrijheid. Maar de opvoeding thuis en de scholingsplicht hebben de bedoeling om van kind te groeien naar volwassenheid en een vrije keuze in zelfontplooiing en het ontwikkelen van verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid.

Waarmee hier gezegd wil zijn dat vrijheid, verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid een drieslag betekenen, want het zijn drie zelfstandige waarden, die echter onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zonder verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid geen vrijheid en vrijheid is niet mogelijk als de deugden, ofwel gedragsnormen, van verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid niet aangeleerd en niet omgezet kunnen worden in de praktijk van elke dag. Verantwoordelijkheid betekent zelfdiscipline als je uitgaat van het ontwikkelen en ontplooien van je eigen talenten, gaven en mogelijkheden, die je later als volwassene, zelfstandig in praktijk kunt brengen op de arbeidsmarkt. Verdraagzaamheid heeft te maken met de (sociale) omgang met andere mensen, met medeburgers (publiek domein) en medemensen (privé), want de mens als sociaal wezen kan niet zonder de medemens (en dat wordt in de VVD altijd vergeten, want daar wordt alleen over individualisme gesproken). Hier heeft het CDA bij monde van Buma dus gelijk met het ‘doorschietend’ individualisme, en in het algemeen de kritiek op het neoliberalisme met hun ‘doorgeslagen’ economisme en consumptiedwang (liever: verslaving) omdat daarbij geen rekening meer wordt gehouden met de ander, met je sociale plichten vanuit het sociale wezen van de mens.

Op deze wijze geredeneerd kunnen de algemene beschouwingen van gisteren vanwege hun politiek-filosofische karakter uniek – wegens de komende verkiezingen van maart 2017 – genoemd worden, want wanneer ontstaat er anders ruimte voor deze inhoudelijke beschouwingen over de toekomst? Nooit, want er werd altijd gesteggeld over koopkrachtplaatjes, begrotingstekorten en verkeerde keuzen en prioriteiten door de regering, en dat gold voor iedere regering van dat moment. Altijd dezelfde langdradige reflecties over ideologische verschillen van inzicht. Nu aan het slot van deze regeringsperiode van Rutte II is de begroting (althans bijna volgens Piet Hein Donner – als de vicevoorzitter RvS en adviseur van de regering – in NRC Handelsblad van gisteren) op orde dienen de piketpaaltjes voor de toekomst geslagen worden: in mijn termen, hoe ga je met de EMU en het Europese Stabiliteitspact van de begrotingsnormen om? Alleen al daarom riep Roemer (SP) terecht de algemene kritiek in de Kamer op zichzelf af vanwege de ondeugdelijke doorberekening van zijn nieuwe Zorgfonds. Weg met alle zorgverzekeraars met hun winstdelingen, want die maken het zorgstelsel onnodig duur, zo luidt de redenatie binnen de SP-fractie. Er lopen toch genoeg economen rond binnen die fractie die een deugdelijk plan hadden kunnen samenstellen? Een blamage dus voor de SP, ook weer dit jaar. In termen van verantwoordelijkheid: die werd dus gemist bij die partijfractie. Gemiste kans dus.

De SP meende de zorgconsument meer vrijheid te kunnen geven, maar dat mislukte dus door onvoldoende inzicht in de componenten verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid, die onvoldoende doordacht waren. Onvoldoende verdraagzaam omdat de solidariteit geen uitwerking kreeg, die degelijk genoeg was voor een meerderheid in de toekomstige Kamer. Onvoldoende verantwoordelijkheid omdat deze algemene beschouwingen te laat werd voorbereid door de fractie. Bij de SP heersen nog steeds oude dogma’s tegenover het neoliberalisme, die daar onuitgewerkt blijven en daarmee niet kunnen ‘landen’ in de Kamer. Zo valt er op alle fronten nog een en ander te leren.

Advertisements