Tags

, , , ,

Eigen risicoloos (Marcel Canoy, Opinie/fd, 12 september)

# Na de PVV, de SP en 50Plus wil nu ook GroenLinks van het eigen risico in de zorgverzekering af. Het kost een duit (minimaal € 4 mrd), maar dan heb je ook niets. Of preciezer: het is een extreem dure oplossing voor een vervelend, maar tamelijk overzichtelijk probleem.

# Zorg moet linksom of rechtsom betaald worden, uit belastinggeld, premies en eigen betalingen. Uit experimenten en ander empirisch onderzoek blijkt overtuigend dat zonder een vorm van eigen betalingen er sprake gaat zijn van stevige overproductie van zorg, of we het nou leuk vinden of niet.

Die ‘stevige overproductie van zorg’ betekent dus dat het beslag van de zorgsector op het BBP veel te groot is en de vraag is hoe dat ‘rechtgetrokken’ – lees: verminderd – kan worden, als we blijven vasthouden aan de 3%-begrotingstekortnorm (EMU). Dit probleem van uitdijende overheidsuitgaven speelt óók bij defensie, dat weer een volwaardige krijgsmacht moet worden als je defensiespecialisten mag geloven, bij het onderwijs waar de kwaliteit van het middelbaar onderwijs hollend achteruitloopt, als het gaat om taaltoetsen die op universiteiten en hogescholen zijn (of moeten worden) ingevoerd om de studenten het schrijven bij te brengen. En dan spreken we nog niet van politie en Openbaar Ministerie, waar de bezuinigingen ook hun tol hebben geëist.

# Als GroenLinks € 4 mrd wil investeren om de zorg beter te maken, dan is dat een politieke keuze waar je voor of tegen kunt zijn. Maar € 4 mrd investeren om de zorg vooral duurder te maken omdat overbodige zorg aangewakkerd wordt? Dat moet slimmer kunnen.

Is er dan sprake van ‘overbodige zorg’, of is er sprake van een autonome ontwikkeling en innovatie  van medische technieken? Als dus die innovatie een gegeven feit is, die inherent is aan onze beschaving, dan zal er een andere oplossing moeten worden gevonden, willen we binnen die genoemde 3% blijven. Logische consequentie is dat we ofwel die 3%-norm veranderen (naar bijv. 4% EU-wijd), ofwel de belastingen (hoogste belastingschijven) worden verhoogd. Fundamenteel andere opties bestaan niet.

# Partijen willen van het eigen risico af omdat ze het mijden van zorg willen terugdringen. Hoewel een deel van het mijden, vooral door jongeren volgens onderzoeksbureau Nivel, niet veel met eigen risico te maken heeft, hebben de partijen die van het eigen risico afwillen wel een punt.

# Het vervelende maar overzichtelijke probleem zit bij mensen die compleet ondoorzichtige ziekenhuisrekeningen krijgen en dan in één klap hun eigen risico kwijt zijn. Dat wordt niet ten onrechte gezien als onbevredigend en oneerlijk. Hoe kan dat beter?

‘In één klap hun eigen risico kwijt zijn’, of daarna in dat jaar daar geen last meer van hebben? In het bovengenoemde verschijnsel van autonome innovaties binnen de zorg zal dit knelpunt mogelijk in ander perspectief moeten worden onderzocht: de zorg is helemaal geen marktsector geworden en daarmee mogen marktmechanismen geen rol spelen in deze publieke sector. Kortom: inkomens van specialisten mogen niet gekoppeld worden/blijven aan economische beginselen van schaarste. Als we daar eens over beginnen na te denken?

# We willen de poortwachtersfunctie van huisartsen overeind houden, omdat zorg in de eerste lijn sneller en goedkoper is dan ziekenhuiszorg. De poortwachters moet daarom gratis blijven, net als nu. Eigen betalingen doen we bij zorg waar de kans op overconsumptie aanwezig is (zoals fysiotherapie) en bij ziekenhuiszorg. Per bezoek een vast bedrag, ongeacht de hoogte van de rekening en met een redelijk maximum per persoon per jaar.

Deze genoemde factoren lijken in mijn intuïtieve gevoel op peanuts, die de zorgkosten, waar volgens mij een andere grote kostenpost, verzekeraars met hun bonussen, ook nog eerder aan de beurt is voor een grondig onderzoek. En als er één ding in de publieke opinie duidelijk is geworden, is het wel dat bonussen of boven-Balkenende-inkomens hier uit den boze zijn.

# Het voordeel? Iedereen snapt het, er ontstaat een door patiënten aangewakkerde tendens om steeds meer zorg over te hevelen naar de eerste lijn en een prikkel om kritisch naar onnodige zorg te kijken bij ieder bezoek. Politieke partijen kunnen zelf de gewenste hoogte en het maximum kiezen. En wat doen we dan aan de zorgmijders? Die willen die pakweg € 50 of € 100 voor een ziekenhuisbezoek toch ook niet betalen?

De verhoudingen zijn dankzij de EMU volledig uit het lood geslagen. Dat is het kernprobleem.

# De zorgmijders informeren we beter zodat ze niet, zoals nu soms, ten onrechte afzien van huisartsbezoek (wat niet onder het eigen risico valt). Mensen met een kleine portemonnee kunnen we indien gewenst (net zoals in veel landen) compenseren voor eigen betalingen van ziekenhuisbezoek. Voor de overige zorgmijders geldt dat er ook zoiets bestaat als eigen verantwoordelijkheid. Tikkeltje ouderwets, maar het levert miljarden op.

Dat zeggen politici ook altijd: ‘we moeten het beter uitleggen!’, maar dat is een onjuist uitgangspunt. Er klopt iets niet in de logica der politieke ontwikkelingen – lees: denken – en wij als burgers moeten ons niet gevangen laten nemen in dat dogmatische, want verkeerde denken. Wij zitten collectief vastgeroest in verkeerde paradigma’s, verkeerde – ooit zo uitgedachte – politieke uitgangspunten. Die eerst weghalen (EMU) en dan opnieuw leren zuiver te denken.

Tweede slotopmerking: ‘Er bestaat ook zoiets als eigen verantwoordelijkheid’ staat er ook te lezen. Maar als ik vanuit mijn eigen arbeidsverleden kijk naar rookverslaafden in mijn directe omgeving (ik ben zelf geen roker) en je hebt de pech gehad om op te jonge leeftijd met inhaleren te beginnen, dan kan dat niet meer worden afgeremd of gestopt in het – ons – hectische bedrijfsleven, die sinds de laatste oorlog kenmerkend is geworden in onze bikkelharde, kapitalistische en dus neoliberale samenleving, waarin alles draait om winst, omzet en vette bonussen. Wij hebben kortom als collectief geheel deze ellende zelf op ons afgeroepen. Zo is het maar net.

https://fd.nl/opinie/1166831/eigen-risicoloos

Advertisements