Tags

, , , ,

augustus)

De Franse premier Valls droomt van een ‘verfranste islam’. ‘Ons land moet een voorbeeld zijn voor de wereld dat de islam samengaat met de democratie.’

Plannen staan haaks op strikte scheiding tussen kerk en staat in Frankrijk

# In Frankrijk woedt een debat over de verhouding tussen islam en staat, aangewakkerd door een voorstel van de socialistische premier Manuel Valls. Die gooide een steen in de vijver met een plan om eigen imams op te leiden, geldstromen van buitenaf te stoppen en een ‘pact’ te sluiten met de islam in Frankrijk. Het gehoopte resultaat: een verfranste islam. ‘Ons land moet een voorbeeld zijn voor de hele wereld dat de islam samengaat met democratie’, schreef Valls in een opiniestuk.

Dit is een constructieve gedachte en uitgangspunt van de Franse regering, waarbij een kleine kanttekening geplaatst moet worden. Het is namelijk de vraag of dit plan wel van realiteitsgehalte getuigt aangezien de Franse premier van de Franse islam een maakbaarheidsideaal wil scheppen, dat tegenover het eigen islamitische bevolkingsdeel best eens als arrogant of paternalistisch – zoals hij dat zelf ook toegeeft, zie hieronder – kan overkomen. Die publieke opinie onder de Franse moslims zou wel eens kunnen uitgaan in de vraagrichting: ’Waarmee bemoeit een Franse katholieke politicus zich mee?’ Omgekeerd, hebben we inmiddels de islam niet leren kennen als een hartstochtelijk beleden cultuurbepaald geloof waarvan niet-moslims toch niets van kunnen begrijpen? En waar buitenstaanders hun handen van af moeten houden?

Dat lijkt mij vandaag de dag in ieder geval een politiek-psychologisch feit, maar toch moet de Franse premier de eer worden toegerekend dat hij zijn eigen politieke verantwoordelijkheid heeft opgepakt om het politieke  aandeel te nemen in een oplossingsmodule van een probleem dat nagenoeg onoplosbaar lijkt te zijn. Iedere regering van een EU-lidstaat dient hierin initiatieven te nemen om te komen tot een ‘eigen’ nationaal antwoord op een collectief bestaand probleem of knelpunt.

Valls vindt als Europeaan terecht dat de islam ‘verfranst’ moet kunnen worden, maar denken de (Franse) moslims dat ook, in ieder geval als theoretische mogelijkheid? Het probleem is hierbij dat de islam, anders dan het christendom, dat in Europa door de Verlichting is gegaan en na de afscheiding van de Reformatie in delen is opgesplitst – waarvan ik intuïtief aangeef dat die splitsing een ander karakter heeft dan de tweedeling binnen de moslimwereld tussen de sjiieten en soennieten – want dat lijkt op een situatie van geschiedenis van stambomen – en dat lijkt dus geen kwestie van interpretatie van heilige teksten te zijn, zoals in het oorspronkelijke schisma tussen katholiek en protestant-Europa. Die tegenstelling kent de islamwereld niet. Daarom blijft het spannend wat het huidige debat in Frankrijk gaat doen of opleveren en dat is voor de hele EU van belang omdat iedere lidstaat met gelijksoortige problemen te maken heeft. Terecht stelt Valls dan ook:

# ‘We  moeten waken voor paternalisme’, aldus Valls, ‘maar ook doorzien dat de islam in Frankrijk hoognodig gered moet worden uit handen van hen die hem van binnenuit ondermijnen.’

En daar heeft de premier een punt.

# Ter linkerzijde waren de meningen verdeeld. Le Monde viel Valls bij, maar voegde eraan toe dat hij de jonge moslims die zich biet vertegenwoordigd voelen door bestaande organen, niet mocht vergeten. Mensenrechtenactivist Asif Arif schreef in een opiniestuk in Le Nouvel Observateur dat moslims het beu zijn niet voor vol te worden aangezien. ‘Je zou verwachten dat de premier zegt dat de terroristen niets van doen hebben met de islam, en dat hij er alles aan zal doen om hun vrijheid van godsdienst te verdedigen.’

Toch is dit een vreemde opmerking van Arif. Hoe kan de premier (symbolisch) zeggen dat de terroristen niets van doen hebben met de islam, als die daders toch hun bekende kreten ‘Allahoe Akbar’[1] uitroepen en zich dus (onbewust?) baseren op Diens Leer? Arif heeft dus niet in de gaten dat Valls wel degelijk de vrijheid van godsdienst verdedigt, maar tegelijkertijd wil voorkomen dat Franse moskeeën ‘verkeerd’ worden gefinancierd, namelijk vanuit het buitenland, waar de regering geen controle op heeft. Dit debat dient dus ook bij ons te worden gevoerd.

[1] https://nl.wikipedia.org/wiki/Allahoe_akbar_(islam)

Advertisements