Tags

, ,

Gun Britten tijd om hun vertrek uit de Europese Unie goed te overdenken (Hans van Baalen, Opinie & Dialoog/fd, 27 juli)

Het lijkt nu onwaarschijnlijk, maar EU is constant in beweging en een ‘breturn’ is zeker niet uitgesloten

# De nieuwe premier Theresa May staat voor een van de zwaarste opgaven uit de recente Britse geschiedenis. Als opvolger van de afgetreden David Cameron moet zij het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie loodsen.

# Onder regie van de minister voor brexit-zaken David Davis moet de regering van May in de komende maanden een gedetailleerd plan uitwerken hoe de boedelscheiding moet plaatsvinden. Gezien de economische en politieke impact van een brexit, zou dit ‘uittreedplan’ voorgelegd moeten worden aan het Britse parlement, dat conform het Britse constitutionele recht soeverein is en altijd het laatste woord heeft. De politieke manoeuvreerruimte van premier May is derhalve smal. Zij heeft een verdeeld land, een verdeeld parlement en een verdeelde partij geërfd.

Terecht staat hier geschreven dat het ‘Britse parlement, dat conform het Britse constitutionele recht soeverein is en altijd het laatste woord heeft’, maar dat geldt in ieder geval ook ten aanzien van ons parlement, dat dezelfde soevereiniteitsrechten heeft als de Britse, en hoogstwaarschijnlijk geldt dat voor iedere bestaande grondwet van de huidige EU-lidstaten. Dat er soevereiniteitsoverdracht heeft plaatsgevonden, is je reinste flauwekul en onzin, want dan had onze Grondwet moeten worden aangepast. Er zijn alleen verdragsregels, zoals die van de EMU, afgesproken door het ‘collectief van regeringsleiders’ in de Europese Raad en dus door iedere lidstaat, waardoor er in de praktijk een gedeelde soevereiniteit is ontstaan, maar dat is de materiële kant van de zaak en niet de formele. Wat Van Baalen hier dus schrijft, zet de lezer op het verkeerde spoor. Dat de politieke manoeuvreerruimte van premier May derhalve smal is, ligt niet aan de Unie, maar aan het feit dat alleen het Britse parlement zelf de Brexit in theorie kan terugdraaien. Maar de regering-May zal daartoe geen aanzet gegeven, zoals een en andermaal heeft aangegeven. May zal het Brexitbesluit respecteren en bereidt dus een vertrek uit de Unie voor. Punt. Zij heeft dus niet te maken met smalle manoeuvreerruimtes.

# Ondertussen wordt de Britse economie hard getroffen door een naderende brexit. De koers van het pond is gekelderd tot het laagste punt in meer dan dertig jaar, de bouwsector stagneert en internationale bedrijven maken zich op voor een exodus uit het Verenigd Koninkrijk. Een versnelde verlaging van de winstbelasting om bedrijven in het VK te houden, zal de aanstaande onderhandelingen tussen het VK en de EU vertroebelen. Brussel duldt geen belastingparadijs aan de andere kant van Het Kanaal.

Dat het Brexitreferendum helemaal niet goed was voorbereid weet inmiddels iedereen, en dat de regering uit alle macht probeert om de schade te beperken is ook logisch, en dat delen van de Conservatieve partij en het Britse bedrijfsleven denken in termen van een ‘versnelde verlaging van de winstbelasting’ is even logisch, maar dat zij daarbij op weerstand zal stuiten van de Europese Commissie is even onvermijdelijk als ook begrijpelijk, want tegen alle regels in. En de achtereenvolgende Commissie(s) hebben in de loop van de geschiedenis een aaneenschakeling van ‘dwarsigheid’ van de Britten meegemaakt en daarmee de facto leren leven; hun vergaderhorloge raakte daarop afgestemd. Kortom, de laatste zin ‘Brussel duldt geen belastingparadijs (…)’ is nog een restant van het oude en verkeerde ‘Brusselse’ denken, alsof ze daar alles per decreet (konden) bepalen. Wanneer stapt Van Baalen over naar het nuchtere en feitelijk juiste omschrijving van wat de Commissie doet?

# Indien artikel 50— dat sinds het Verdrag van Lissabon is opgenomen in het Verdrag betreffende de Europese Unie — wordt geactiveerd door de Britse regering, is er geen redelijke weg meer terug. Daarom moeten de Britse bevolking en het Britse Parlement zich eerst uitspreken over het scheidingsplan van de regering-May alvorens artikel 50 wordt ingeroepen.

Hier worden weer open deuren gedebiteerd, en wordt de activatie van artikel 50 gepresenteerd als een sine qua non, terwijl er geen sprake is van ‘geen sprake van een redelijke weg terug’, als het Britse parlement besluit om niet akkoord te gaan met een feitelijk vertrek uit de Unie. Want die mogelijk bestaat nog steeds, als na verloop van tijd – voorbereidingstijd van het vertrek – blijkt dat het besluit van de afgetreden premier Cameron om een referendum te houden, een onzinnig feit bleek te zijn geweest. Waarom houdt Van Baalen geen rekening met deze optie? Omdat hij zo gevangen zit in dat Brusselse denkstramien, dan hij geen andere mogelijkheden en denkopties ziet. Tunnelvisie heet dat in het dagelijkse spraakgebruik.

# Een groot gedeelte van de Britse bevolking heeft immers uit een emotionele opwelling voor een brexit gestemd, zonder de financiële en politieke impact te kunnen overzien. De huidige economische feiten spreken echter voor zichzelf en zijn een harde wake-up call na de leugens en listen van de brexiteers. In geval de uittreedplannen worden afgewezen, hoeven de EU en het VK niet te breken. Het lijkt nu onwaarschijnlijk, maar de EU is constant in ontwikkeling. Wat vandaag onmogelijk is, kan morgen mogelijk zijn. Een breturn is niet op voorhand uitgesloten.

Hier probeert Van Baalen recht te praten wat krom is: ‘de Britse bevolking heeft immers uit een emotionele opwelling voor een brexit gestemd, zonder de financiële en politieke impact te kunnen overzien’. Zou de volksvertegenwoordiger Van Baalen willen ophouden met zo denigrerend over de Britse bevolking te spreken, die vanuit een emotionele opwelling zou hebben gehandeld? Niemand kende immers de financiële en politieke impact, want een feit zonder enige voorgeschiedenis. Geen burger en geen politicus, en zoals nu ook blijkt uit de woorden van de auteur, ook geen volksvertegenwoordiger kon het geheel overzien, dus ook Van Baalen niet, maar – onbewust -vanuit zijn ideologische vooringenomenheid wel. Daarom zwijgt Van Baalen ook in alle talen over de kloof tussen de Commissie – om de geijkte uitdrukking ‘Brussel’ nu definitief uit onze vocabulaire te schrappen – en de lidstaten (lees: de Europese burgers) en dat is een Europarlementariër als Van Baalen onwaardig. En als deze opvattingen van Van Baalen voor veel meer Europarlementariërs opgaan, dan kan er beter zo snel mogelijk nieuwe Europese verkiezingen worden uitgeschreven, vanwege het gebrek aan ‘competentie’ van dit parlement.’ Kortom ‘incompetent’ in de gewone dagelijkse taal. En dan zou overwogen moeten worden om niet alleen kandidaten van bestaande of nieuwe partijen op de lijsten te zetten, maar ook volledig onafhankelijke en dus partijloze burgers. Een open inschrijving dus. Laat Thierry Baudet zich maar inschrijven!

# Een harde voorwaarde is dat de Britten tijd en ruimte gegund wordt. Geen groteske dreigementen uit de Brusselse glaspaleizen, maar pragmatisme, nuchterheid en geduld. Veel geduld. Europese politici moeten zich een oude wet van voormalig bondskanselier Helmut Kohl ter harte nemen: As je niet weet wat te doen, doe dan niets. Zit stil als een Boeddha.

Het enige probleem met deze uitspraak van Helmut Kohl is dat politiek en spiritualiteit weinig tot niets met elkaar te maken hebben en dat dus uitspraak niet opgaat. Waarom niet? Omdat van de politiek uitspraken worden verwacht en geen ‘niets doen’. Je kunt wel aanleren om in veel langzamer tempo dat in het hectische tempo van vandaag gebeurt jezelf uit te drukken, of in ieder geval ‘veel meer overwogen’. Want dat aspect ontbreekt nu op alle fronten, zoals ook uit dit artikel van Van Baalen blijkt.

Het zal inmiddels duidelijk zijn geworden via alle voorgaande commentaren van mijn kant, dat de laatste alinea’s niet meer van repliek hoeven te worden voorzien. Als je eenmaal – onbewust – in een verkeerde redeneerlijn bent terechtgekomen, zal er niet plotseling ‘uit het niets’ een goede redeneerwijze (lees: spontaan) ontstaan. Kortom, niet alleen de Britten moet tijd en ruimte worden gegund, maar de Commissie en het hele Brusselse ambtenarenkorps ook; en misschien nog wel in veel ruimere mate aangezien de Commissie c.s. nog veel meer gevangen zit in die tunnelvisie dan de Britten zelf. De Britten reageerden immers alleen af wat er Unie-breed al leefde over de procedures in de Europese instellingen, en wat dat betreft gingen de Britten ons voor op het continent. Nu is het aan ons om verder Unie-breed te blijven meedenken en observeren of waarnemen wat er allemaal verder gaat – of zal gaan – gebeuren opdat we ooit perspectief mogen ontwikkelen op een gezond functionerende Europese Unie.

# Dit betekent dat de EU niet op voorhand eisen moet stellen aan het VK of in de klassieke reflex moet schieten door het gaspedaal van de Europese integratie diep in te drukken. In plaats daarvan dient de EU zichzelf te hervormen en zich te richten op kerntaken: de markt, munt en effectieve bewaking van de buitengrenzen.

# Mocht het daadwerkelijk tot een brexit komen, dan zal de scheiding veel politieke energie vergen aan zowel Britse als Europese zijde. Dit zal ten koste gaan van onze slagkracht om de huidige crises aan te pakken, zoals de beheersing van illegale migratie naar Europa, versterking van de Europese buitengrenzen, voltooiing van de interne markt, uitbouwen van de Europese pijler in de Navo en het afdwingen en naleven van begrotingsafspraken ten behoeve van een robuuste muntunie.

# Daarom moeten we de bal bij de Britten laten en hun de tijd gunnen om hun toekomst goed te overdenken. Dat is in het belang van het VK, Nederland en Europa

[Hans van Baalen is voorzitter van de VVD-delegatie in het Europees Parlement.]

Advertisements