Tags

,

De stem des volks is niet doorslaggevend (John Jansen van Galen, het hoogste woord/Het Parool, 20 juli)

# Sinds de Brexit staat het referendum in een ongunstig daglicht. Lange tijd leek het een sympathieke gedachte: geef de burger nou eens rechtstreeks een vinger in de pap. Nu de Britten zich uitspraken voor een vertrek uit de Europese Unie rijzen de twijfels: is het wel zo’n goed idee? Het volk heeft gesproken, tot uw dienst, maar wie ruimt de scherven op?

# Ruim een miljoen Britse kiezers heeft achteraf spijt van zijn stem: dit was nou ook weer niet de bedoeling! De bedoeling was het establishment een poepje te laten ruiken, niet om het Verenigd Koninkrijk schade te doen.

# Ook in Nederland wemelt het sindsdien van de sceptischer opinieartikelen en het percentage voorstanders van een referendum over de Nexit daalde van 56 naar 50 procent, wat niet uitsluit dat ze het met een paar honderdduizend handtekeningen kunnen afdwingen.

# Ik ben voor het referendum, mits het de representatieve democratie niet ondergraaft. Wat is het mandaat van gekozen volksvertegenwoordigers nog waard als ze hun beslissingsbevoegdheid kunnen uitbesteden aan (een minderheid van) de bevolking? Daarom juist hebben we in Nederland gekozen voor het raadgevend referendum, dat de parlementaire bevoegdheden onaangetast laat. ‘Het volk’ maakt niet de dienst uit, het geeft raad.

# Maar doordat partijen als PvdA en CDA al voor het Oekraïne-referendum zwichtten voor de sten des volks die ze zelf opriepen en bij voorbaat beloofden dat ze de uitslag sowieso zouden opvolgen, gaven ze hun macht uit handen. Ze maakten er zelf een correctief referendum van. En reken maar dat activisten voor referenda het ook zo opvatten. Want wie de raad van het volk in de wind zou slaan, is een ‘nepdemocraat’.

# Er wordt nu geopperd dat aan zulke referenda strengere eisen gesteld moeten worden. Als het Nederlands lidmaatschap van de Europese unie, wezenlijk onderdeel van ons staatsbestel, aam een referendum onderworpen wordt, zouden daarvoor dezelfde vereisten dienen  te gelden als voor de parlementaire behandeling van een grondwetswijziging.

# Dat wil dus zeggen: een volksraadpleging in twee ronden, waaraan minstens de helft van de kiezers deelneemt en in de eerste ronde meer dan de helft, in de tweede ronde zelfs tweederde moet instemmen met de bepleite verandering. Geen kattenpis, maar er staat dan ook veel op het spel.

# Zulke ingrepen zijn echter niet nodig als de volksvertegenwoordigers hun rug rechten. Als ze de uitslagen van referenda blijven beschouwen zoals ze bedoeld zijn: adviezen, zij het zwaarwegende adviezen van de bevolking, die hun politieke verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke beslissing onverlet laat.

# Maar moed is dun gezaaid in de politiek en uit beduchtheid voor het populisme wordt aan het referendum maar al te gauw de doorslaggevende stem des volks toegekend. Dan span je het paard achter de wagen.

Een uitstekend betoog van de auteur Jansen van Galen! Hier hebben we wat aan voor volgende, maar verbeterde en herstelde referenda via nieuwe wetgeving.

Advertisements