Tags

, ,

Europa zal socialer zijn of het zal niet zijn (Thomas von der Dunk, Opinie/NRCHANDELSBLAD, 8 juli)

Brexit is de prijs ban de neoliberale koers ban sociaaldemocratische politici, meent Thomas von der Dunk.

# De toenemende tweedeling is lang door beleidsmakers genegeerd. Een koers die juist – en dat is de ironie van Brexit – onder druk van Britse regeringen tot stand kwam. Die zijn zich, nadat Thatcher met de vakbonden meteen ook de Engelse industrie om zeep had geholpen, ongeacht hun politieke kleur, vooral als spreekbuis van de City gaan opstellen: fiscale en financiële (wind)handel werd voor Londen het nationale verdienmodel. Dat ook Labour zich daarvoor leende, verklaart de vervreemding van de achterban. Omdat daar bij verkiezingen, wegens gebrek aan keuzemogelijkheid, voor verweesde kiezers niets aan te veranderen viel, kwam de boosheid er via het Brexit-referendum uit.

# Het egoïsme dat aan de neoliberale ideologie inherent is, ondermijnde de maatschappelijke samenhang en het maatschappelijke verantwoordelijkheidsgevoel. Door privatisering van het verdelingsvraagstuk (ook Ruttes gedachtegoed: je moet je gewoon invechten, de staat is geen geluksmachine, pech is je eigen schuld), ontstond aan de top een graaicultuur, die vanuit de  bancaire sector de overheid en de semioverheid injecteerde. De almaar bedrijfsmatiger overheid stimuleerde het consumentisme. De burger werd klant, en die loopt weg bij slechte leverantie, zoals Brexit liet zien.

# Einduitkomst van drie decennia privatisering, deregulering en flexibilisering is dat kiezers individueel als consument materiele keuzevrijheid kregen, in theorie althans, maar als collectief machteloos geworden zijn. De koers van het beleid wordt niet meer door gekozen politici bepaald, maar door ongekozen financiële markten [en wie weet ook de Europese Commissie! jw]. De uitholling van de eigen macht erodeerde ook het gezag van de politiek, zeker toen er ook nog zelfverrijkingsschandalen in de media kwamen.

# Terugblikkend ging het mis bij het Verdrag van Maastricht, het begin van de grenzeloze markt en de eenheidsmunt, maar zonder scherpe randvoorwaarden. Dit leidde, als gevolg van de sociale en fiscale concurrentie tussen lidstaten, tot een race to the bottom: lagere lonen voor werknemers, slechtere collectieve voorzieningen en fiscale vrijstellingen voor multinationals. De dictatuur van de financiële markten vormt het eindresultaat. De Brexit is nu een uitgelezen kans om die scheefgroeide verhoudingen recht te zetten. Europa moet de burger beter beschermen tegen de grillen van de markt.

# Europa zal socialer zijn of niet zijn. Veelzeggend dat juist dat woord in de D66-advertentie ontbreekt (‘Europa  moet beter, efficiënter, democratischer’, adverteerden ze onlangs) ontbreekt. Nu Brussel verlost wordt van de Britse wurggreep, moeten sociaaldemocraten en christendemocraten het markt- en efficiëntiedenken achter zich laten en terugkeren naar hun geestelijke bronnen, die het belang van de samenleving boven dat van enkele succesvolle individuen stelt. Alleen zo valt de kloof tussen hoger- en lageropgeleiden te overbruggen, die de EU nu steeds bij de stembus nekt.

Met zoveel woorden stelt de auteur dat het primaat van de politiek boven het bedrijfsleven hersteld moet worden. Daarin heeft hij volledig gelijk, zoals ik ook zijn hele tekst honderdprocent onderschrijf. De EU heeft sinds Thatcher/Reagan een scheefgroei meegemaakt, die nu via de Brexit hersteld kan en moet worden. Anders is er geen toekomst voor de EU.

Advertisements