Verkiezingen zonder ziel (hfd 1)

# In mei 2014 zijn er verkiezingen voor het Europese Parlement. Het kan eigenlijk niemand iets schelen. Op een paar professionele politici na. Het geeft de bevlogenheid van deze politici van de tweede garnituur de schijn van geveinsdheid. Wie gaat stemmen, wil daar het liefst tegen stemmen. Voor politici is de strijd tegen deze publieke opinie niet meer te winnen. Eurosceptici onder hen voeden het cynisme dat leeft onder de bevolking, terwijl pro-Europeanen verkrampen. Maar de opkomst zal vooral laag blijven; te laag voor een functionerend democratisch systeem.

# Het lijkt vreemd, die desinteresse voor de Europese verkiezingen. Want Europa is belangrijker dan ooit. Door de schuldencrisis beheerst ‘Europa’ het publieke debat in de lidstaten van de Europese Unie (EU). In heel Europa, en zelfs tot ver daarbuiten, worden de toekomst van de muntunie en de oplaaiende euroscepsis gezien als sleutelvraagstukken. Dan zou je toch eerder verwachten dat d Europese Parlementsverkiezingen een magnetische uitwerking zouden hebben op publieke aandacht, engagement en betrokkenheid? Waarom is dat niet zo? Zijn ze misschien toch, op een aparte manier, onbelangrijk, die Europese verkiezingen? Het antwoord op die vraag is ja. En daar is ook een reden voor. In de ogen van de Europeanen is de legitimiteit van het Europees Parlement nihil.

# Dat is problematisch. Maar het is slechts de oppervlakte. Onder dat gebrek aan legitimiteit voor het Europees Parlement gaan fundamentele problemen schuil. Deze hebben te maken met gebrek aan inzicht en begrip van wat de Europese integratie is en wat er nu in Europa gebeurt.

# Dit speelt ook sterk in Nederland. De bevolking voelt aan dat zij vaak maar een gedeelte van het verhaal over Nederland en de Europese integratie te horen heeft gekregen. Daarmee groeit het vermoeden dat er zaken bewust verzwegen zijn, en dat er gerommeld wordt met Nederland en de Nederlandse belangen. De Nederlanders willen weten wat er echt aan de hand is. Zij willen vooral serieuzer worden genomen, en verlangen een antwoord op hun prangende en terechte vragen over Europa en het Europese integratieproces.

# Het is het doel van dit boek om daar een begin mee te maken. De verkiezingen voor het Europees Parlement vormen de directe aanleiding. Maar dieper graven is nodig om inzicht te winnen in de hedendaagse Europese problemen, de oorzaken van die problemen en het Nederlandse onbehagen over het integratieproces. Wie verder kijkt dan de buitenkant van de EU vandaag en de retoriek van de aanstaande Europese Parlementsverkiezingen ontdekt een andere wereld van Europese integratie. Het is een wereld die we in Nederland slecht kennen.

# De Europese integratie mag dan een rationeel markt- en muntproject lijken, in werkelijkheid is zij vooral een resultaat van politiek trekken en duwen. Dat heeft van het begin af aan geleid tot complexe constructies en politieke compromissen vol tegenstrijdigheden. Daar, in een kluwen van half uitgewerkte ideeën, gefnuikte blauwdrukken, ongekende successen en faliekante mislukkingen, daar vindt men het echte verhaal van de Europese integratie. Dat verhaal is geladen met politiek. Saai is het nooit geweest, ingewikkeld soms wel. Maar het is vooral spannend.

# Dit boek vertelt dat verhaal en opent daarmee nieuwe perspectieven op de problemen en vraagstukken van vandaag. Dat lijkt broodnodig om vooruit te kunnen kijken. Er wordt in ieder geval dringend om gevraagd in Nederland en Europa. Die vraag is serieus en klinkt al geruime tijd. Het is de hoogste tijd om hem ernstig te nemen. Maar eerst: waarom is de legitimiteit van het Europees Parlement nihil?

(wordt vervolgd met ‘Een zonderling parlement’)

Advertisements