Tags

Goed geïntegreerd? (Naema Tahir, opinie/Trouw, 9 juni)

# Wie niet goed integreert, is geneigd zich tegen zijn omgeving te keren’, aldus de Hongaarse schrijver György Konrád, in een recent interview in NRC Handelsblad (4 juni 2016).

# Maar Changez Khan was wel goed geïntegreerd. Toch keerde hij zich tegen zijn omgeving. Waarom nou toch en wat kunnen we hiervan leren voor zijn huidige samenleving?

# Changez Khan is de hoofdpersoon uit de nog altijd razend actuele film ‘The Reluctant Fundamentalist’ uit 2012, die gebaseerd is op de gelijknamige roman van de Pakistaanse auteur Mohsin Hamid. De film verhaalt over een eind jaren negentig in Princeton opgeleide, intelligente, ambitieuze en zeer succesvolle financieel analist uit Pakistan, wiens loopbaan snel grote hoogten bereikt. Ook in de liefde ‘integreert’ Changez, wanneer hij verliefd wordt op de Amerikaanse kunstenares Erica. En dan is daar er ineens 9/11: twee vliegtuigen boren zich in de Twin Towers. Wat daarna gebeurt stemt tot nadenken. Het is niet Changez die zich tegen zijn omgeving keert. Het is de omgeving die zich tegen Changez keert. Overal waar hij komt wordt hij gewantrouwd. Sympathiseert hij met de terroristen? Tot tweemaal toe wordt hij slechts vanwege zijn uiterlijk en zijn paspoort door de politie ingerekend. Eenmaal op straat en eenmaal op de luchthaven. D film doet je heel goed het angstige en vooral het onrechtvaardige daarvan voelen. (…)

De rest van de tekst, hier gebruikt als inleiding voor mijn introductie van een niet genoemd argument door Tahir, namelijk iets wat je als mindfulness kunt omschrijven: in je eigen kracht staan. Een volwassen persoon en staatsburger – in die combinatie want het gaat om de dubbele identiteit die ieder mens heeft op grond van zijn private en publieke omgeving; leven thuis en buitenshuis – weet dat de mens een sociaal individu is die ook met de psychologische collectiviteit te maken heeft. Na de historisch ongeëvenaarde ramp van 9/11, een soort Pearl Harbour van de Tweede Wereldoorlog, weet je dat je dat je vanwege ras of huidskleur door medeburgers als verdachte kunt worden aangemerkt, en dat onder die omstandigheden ‘rassenargwaan’ altijd de kop opsteekt en dat al je eigen rasgenoten met dezelfde argwaan te maken of te kampen hebben. In ‘collectieve’ zin kun je je natuurlijk en vanzelfsprekend bedreigd voelen, maar het hoeft niet, want de ‘staat van je individualiteit’ maakt ook dat deze individualiteit boven het collectieve kan uitgroeien: de kracht van het eigen oogcontact op straat met andere medeburgers maakt dat niemand jou als ‘heulend met de terrorist’ zal ervaren. Dat heet mindfulness, kracht van de geest.

In de bovenstaande filmbeelden (en het boek zelf) hangt het dus van Changez zelf af of hij zich bedreigd voelt of niet door de ‘vijandige’ blikken van de medeburgers op straat. Staat hij in zijn eigen kracht, dan is er geen sprake van angst, want hij begrijpt die collectieve reactie van zijn medeburgers heel goed. Als je dus die collectieve psychologische angstreflexen kunt aanvaarden en accepteren, dan word je ook niet zelf bevangen door angst. Dit is dus geen kwestie van ‘goed geïntegreerd zijn’, zoals de titel suggereert, maar een kwestie van hoe waarlijk ‘volwassen’ je bent. Maar dit is wel een superieure vorm van volwassenheid, die bijna zeldzaam is. Onze tijd is een tijd waarin je je niet alles persoonlijk moet aanrekenen – en dat gebeurt met name in migratiekringen -, maar waarin collectieve reflexen dominant zijn geworden en daar bestaat dus zoals gezegd maar één antwoord op: wees bewust van je eigen geestkracht, mindfulness. Dat levert een stabiele persoonlijkheid op.

Advertisements