Tags

, ,

Extremist (Column Mathijs Bouman, Opinie & Dialoog/fd, 11 mei)

# Opeens weet je het: je bent een extremist. Je zit niet meer comfortabel in het midden van de verdeling der meningen, maar ergens in een extreme uithoek. Je bent niet meer de regel, je bent de uitzondering

Als inleiding en voorafje: jumping tot he conclusions!

Zo vind je vrijhandel een goed uitgangspunt voor de economische diplomatie. Liefst via multilaterale vrijhandelsverdragen, maar als dat niet lukt dan maar bilaterale verdragen. Nauwere samenwerking met bondgenoot de VS vind je een ‘no-brainer’. Natuurlijk eerst hard onderhandelen, maar daarna sluiten we een wederzijds voordelig vrijhandelsakkoord.

Deze laatste zin is wat naïef geformuleerd, na de ophef van de boeken van Joris Luyendijk en Ab Broere. Ook de bankencrisis van 2008 heeft ons toch geleerd dat alles niet gaat zoals in de economieleerboeken staat vermeld.

# Je dacht dat heel weldenkend Nederland het nut van zo’n verdrag wel zou zien, maar toen je even niet oplette schoof de publieke opinie een stuk op. Vrijhandel dient alleen nog maar de belangen van multinationals, zo is het algemeen gevoelen, en die willen ons zo snel mogelijk vergiftigen met chloorkippen en hormoonvlees.

Heel veel weldenkende burgers hebben dus nu in de gaten gekregen dat er heel wat mis is met de financiële sector en daarmee ook met de economische sector, omdat het een verweven is met het ander. Om van het meest recente voorbeeld, de Panama Papers, nog maar te zwijgen. Dus hoezo die verdragen, waar de multinationals niet de dienst zouden uitmaken?

# Met pijn in je hart heb je na een kwart eeuw je lidmaatschap van Milieudefensie opgezegd. Dat was ooit een club van natuurliefhebbers, die je graag steunde. Maar de actiegroep heeft nu een antiglobalistische agenda, strijdt tegen vrij ondernemerschap en pleit voor handelsbelemmerende maatregelen.

Er blijken dus zoveel nadelen vast te zitten aan al die globaliseringsontwikkelingen, dat het geen wonder mag heten dat het antigevoel is toegenomen. Logisch!

Je bent een extremist omdat je denkt dat Europese samenwerking de vrijheid, veiligheid en welvaart bevordert. Je gelooft nog steeds niet dat een Europa met nationale munten en vrij bewegende wisselkoersen beter werkt dan een monetaire unie. En je vreest de Russische beer meer dan de Brusselse slak. Sinds een paar jaar ben je een eurofiel (ja, dat is een scheldwoord), als je er zo over denkt.

‘Je bent een extremist omdat (…)’ is een duidelijk voorbeeld van een uiting van slachtoffer rol, die zich een dergelijk verwijt laat opdringen, in plaats van zeker te zijn van het eigen standpunt, die nog steeds staat voor het ideaal van een Europese samenwerking die vrijheid, veiligheid en welvaart nastreeft. Maar het loopt allemaal heel anders dat alle grondleggers van de Europese Samenwerking zich dat hadden voorgesteld. En daar raakt zelfs Mathijs Bouman wat van in de war.

Marktwerking, daarvan weet ook iedereen opeens dat het een totale mislukking is. In het weekend veilen we massaal onze overbodige huisraad via marktplaats.nl en bieden we op het goedkoopste ‘wellness-arrangement’ op vakantieveilingen.nl, maar door de week wordt het prijsmechanisme vervloekt als instrument van het zakkenvullende grootkapitaal.

Dat velen denken dat ‘Marktwerking, (…) opeens dat het een totale mislukking is’, is zijn extreme vorm van formulering – ‘totale mislukking’ – natuurlijk bizar, want iedere menselijke structuur kent ingebouwde mogelijkheden tot herstel vanwege ons kritisch en reflectief vermogen, en daarom kunnen die extreme uitlatingen ook voor rekening van die anderen worden gelaten. Waarom trek je je dit zo aan Mathijs?

# Semi-ambtenaar Antoinette Hertsenberg krijgt van de semi-staatsomroep AvroTros alle zendtijd om de marktwerking in de zorg te verguizen. Zelfs je jeugdheld Jan Terlouw trapt er in. Hij twittert: ‘Heeft na de Radaruitzending van vanavond nog iemand ook maar één goed argument voor marktwerking in de zorg?’ Begin jaren zeventig wist dezelfde Terlouw in zijn boek Koning van Katoren nog zo overtuigend uit te leggen hoe het monopolie van de nepdokters — de Tara’s — de stad Afzette-Rije, aan de bedelstaf bracht. Inmiddels is zijn mening een heel eind opgeschoven. Doe mij maar de Terlouw van 1971.

Omdat ik al jaren geen tv meer kijk – omdat ik genoeg aan kranten heb voor mijn informatievergaring en de Nederlandse tv waardeloos vind – heb ik het genoemde programma niet gezien, maar mij dunkt dat er het alleen toe doet op welke wijze Antoinette Hertsenberg het een en ander gepresenteerd heeft en welk bewijs zij heeft aangeleverd. En over Jan Terlouw gesproken, die heeft zich in het afgelopen jaar ook geuit over de huidige ontwikkelingen en ik constateer daarmee dat hij ook wakker is geworden. Mijn conclusie is dus dat de economische theorie heel aardig klinkt, maar dat de praktijk van de dag een heel andere is en dat ik in dat verband ook een aardig contrast zie tussen de schone schijn van de ideale economische opvattingen over het economisch kartelverbod, terwijl er genoeg boetes worden uitgedeeld tegen die ontdekte kartels. Rara, iedereen die winst en rijkdom ruikt kan er niet met z’n handen van afblijven en op z’n minst uitproberen. Want hoe groot is het risico dat je tegen de lamp loopt? Niets menselijks is de ware entrepreneur of semi-ondernemende, maar aangestelde CEO binnen het bedrijfsleven vreemd.

# Wie vroeger net rechts van het midden was, met een beredeneerd wantrouwen tegen overheidsingrijpen en geloof in internationale samenwerking, is tegenwoordig een neoliberale slaaf van het kapitalisme. Een eurofiele extremist.

Wat de commentaren ook zeggen of beweren, we leven nu in een extreem gepolariseerde maatschappij waarvan iedereen die geen meningen ventileert, niet meetelt. Dat betekent dus niet dat al die commentaren hout snijden. De meeste commentaren komen dus van onbenullen. Klaar!  En neoliberale slaven bestaan inderdaad – niet van toepassing overigens op de auteur van deze jammerklacht – omdat zij alleen het oog hebben gericht op ‘eenzijdig’ economisch liberalisme dat geen rekening houdt met andere aspecten van het ‘moderne’ liberalisme, zoals verwoord in ‘Enige aspecten van het moderne liberalisme’, onder redactie van P.J. Oud uitgebracht in 1958. Die bundel geeft de enige waren grondslag van het moderne liberalisme aan, maar de klassiek liberale VVD is daar helemaal van afgestapt. In dit verband is de formulering ‘eurofiele extremist’ moeilijk te interpreteren of te duiden, want wordt hier een extreem libertarische of libertaristische opvatting beoogd, of een Europese federalist? En daar ging ooit VVD-leider Bolkestein tegenin. En de EU is ook nog niet klaar om welk economisch model het in Europa moet gaan, maar dat de huidige EU een model zou zijn van een ware welvaart, wordt door alle crisisverschijnselen naar de prullenmand verwezen. Toch ben ik wel degelijk voor een EU, maar dan waarlijk democratisch en transparant en met verantwoording van het gevoerde beleid via referenda. En alleen vanwege dit laatste aspect kan ik een radicaal genoemd worden; maar dan wel een radicaal liberaal van 19e eeuwse snit van ons land, van een Van Houten en Goeman Borgesius en natuurlijk mijn eeuwige favoriet Pieter Cort van der Linden. Daarom symboliseert zijn foto als mijn avatar-goeroe op mijn twitteraccount. De grootste politieke kunstenaar die politiek Nederland ooit gekend heeft.

Advertisements