Tags

, , ,

Kiezer VS heeft buik vol van vrijhandel (Maartje Somers, Buitenland/NRCHandelsblad, 14 maart)

Republikeinen

In blue collar-staten als Ohio en Michigan kiezen zelfs Democraten soms voor Trump. De reden? Vrijhandel.

# Keith Strobelt, een vakbondsman uit de stad Canton in Noordoost-Ohio, is er niet gerust op. De leden van de vakbond United Steelworkers stemden doorgaans voor de Democraten. Maar deze keer gaat het anders. „Het zou zomaar kunnen dat een paar honderd van onze leden op Trump gaan stemmen”, zei Strobelt onlangs tegen persbureau Reuters.

„Veel mensen vinden hem verfrissend. Hij zegt veel dingen die zij ook zeggen als ze onder elkaar aan tafel zitten.”

# Dinsdag is een belangrijke dag in de Amerikaanse voorverkiezingen. In vijf grote staten wordt gestemd, en bij de Republikeinen gaan in drie staten álle gedelegeerden naar de winnaar (Ohio, Illinois en North Carolina). Als Donald Trump deze staten wint, zoals de peilingen voorspellen, betekent dat dat hij een definitieve voorsprong kan nemen.

# Veel aandacht gaat uit naar Florida, waar Marco Rubio van Trump dreigt te verliezen, ook al is Florida Rubio’s thuisstaat. Maar minstens zo interessant is de situatie in Ohio, waar Trump in een nek-aan-nekrace verwikkeld is met de gouverneur van die staat, John Kasich.

# Net als andere staten in de zogeheten ‘roestgordel’, postindustriële noordoostelijke staten die ooit met hun auto- en staalindustrie de ruggengraat van de Amerikaanse economie vormden, viel Ohio ten prooi aan een industriële meltdown. In 1990 telde Ohio nog ruim één miljoen fabrieksbanen, nu nog maar 680.000, volgens officiële statistieken. Alleen al tijdens de crisis tussen 2007 en 2009 verdwenen er 200.000 banen.

“Al 50.000 Democraten in de staat Pennsylvania lieten zich als Republikein registreren”

# Inmiddels herstelt de economie zich weer enigszins, maar niet voor laagopgeleiden. „Je ziet dat in deze staat nog heel duidelijk”, zegt Matt Mayer, directeur van de conservatieve plaatselijke denktank Opportunity Ohio, aan de telefoon.

# „De situatie in de voormalige industriegebieden in het noorden is dramatisch. In de steden scheppen ziekenhuizen, universiteiten en creatieve ondernemers nieuwe banen in diensten en technologie. Maar laagopgeleiden hebben daar weinig aan.”

Deze nieuwe ontwikkelen zijn een indicatie dat laagopgeleiden niet meer mee kunnen komen in de huidige postindustriële maatschappij en dat ze dus moeten blijven doorleren om minstens een startkwalificatie te behalen. Anders zijn ze eeuwig tot aan hun dood tot armoede veroordeeld. Dat zijn trieste vooruitzichten, aangezien Europa de VS traditioneel na vijftig jaar volgt.

# Maar de bewoners van de roestgordel uiten hun woede ook door in de voorverkiezingen te stemmen op buitenstaanders. En dé kwestie die de buitenstaanders voor hen onderscheidt van het establishment is vrijhandel.

# Dat bleek vorige week duidelijk in Michigan, dat een vergelijkbare geschiedenis heeft als Ohio. Donald Trump won bij de Republikeinen met overmacht. En volkomen onverwacht kaapte bij de Democraten Bernie Sanders de overwinning weg voor de neus van Hillary Clinton.

Economische ineenstorting

# Sanders en Trump verzetten zich beiden luidkeels tegen NAFTA, het vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada uit 1994 en tegen het in 2015 door president Obama gesloten TPP met 11 landen rondom de Stille Oceaan. Volgens hen zijn die verdragen de oorzaak van de economische instorting van de roestgordel. Trump noemt TPP ‘waanzin’. Tijdens het laatste Republikeinse debat zei hij:

# „Ik vind dat we vreselijke onderhandelaars hebben, vreselijke verdragen. De banen in dit land verdwijnen, vooral de goede banen.”

# Bij de Democraten valt Sanders Clinton steeds aan op het feit dat zij het door Bill Clinton tijdens zijn presidentschap afgesloten NAFTA indertijd steunde, en dat ze lang aarzelde voordat ze haar steun aan TPP introk. „43.000 mensen uit Michigan verloren hun baan door NAFTA”, twitterde hij pal voor de verkiezingen daar.

# In Michigan waren de verkiezingen daarom dit: een revolte van de werknemer tegen de werkgever. De kiezer nam wraak over het uitblijven van de zegeningen van vrijhandel en maakte duidelijk dat hij niet meer gelooft in de consensus in Washington: dat op de economische schok die een vrijhandelsverdrag veroorzaakt, uiteindelijk groei en verbetering volgt.

# De verwachting is dat andere roestgordelstaten, zoals Ohio en Illinois, hetzelfde patroon zullen laten zien. „Grote delen van de Amerikaanse bevolking hebben de snelle economische veranderingen niet bij kunnen benen”, zegt Mayer. „Mensen zoeken houvast. In postindustriële staten met is het de kwestie vrijhandel. In staten met veel landbouw is het de kwestie migratie die kiezers in beweging brengt.”

# Handelsverdragen zetten de belangentegenstelling op scherp tussen werknemers en werkgevers, tussen laag- en hoogopgeleiden, tussen hoofdwerkers die winnen bij mondialisering en overal hun laptops kunnen openklappen, en handwerkers die klem komen te zitten in staten met een gedecimeerd banenaanbod en een verkruimelende infrastructuur.

Dit laatste bewijst dat moderne laat- of postindustriële naties noodzakelijkerwijs weer een gestructureerd arbeidsmarktbeleid of gedifferentieerd economisch beleid moeten opzetten, zoals dat in het naoorlogse Nederland ook het geval was. Indien dat niet gebeurt dan valt een totale chaos te verwachten die wij binnen de kortste tijd zullen gaan merken. Met name vanwege de hoge werkloosheid in de zuidelijke eurolanden dreigt een burgeroorlog met alle knetterharde bezuinigingsslagen die doorgevoerd werden om aan een belachelijke 3%-tekortnorm te voldoen.

Tot slot:

# Democraten die tegen vrijhandel zijn kunnen voor Bernie Sanders kiezen. Maar velen voelen zich meer aangetrokken tot de branie en het showmanschap van de man die zegt dat hij, doordat hij zelf zo rijk is, immuun is voor de bedrijfslobby’s die vrijhandel afdwingen. In roestgordelstaat Pennsylvania, waar 26 april gestemd wordt, lieten al 50.000 Democraten zich als Republikein registreren.

# Ook Trumps rivalen Cruz en Rubio zijn teruggekrabbeld op het gebied van vrijhandel, een dogma dat ze in het recente verleden nog ruim steunden. Ze doen dat niet alleen uit opportunisme.

Dit spektakel overziend, is de TTIP-procedure geen lang leven meer beschoren. Dat verdrag komt er niet doorheen. De bevolkingen van beide zijden van de Oceaan voelen er niets voor en laat die handelslobby’s dus maar rustig stikken. En dus hebben deze primaries toch wat nuttigs opgeleverd.

Advertisements