Tags

‘Bankiers zijn met geen vinger aangeraakt’ (Gerben van der Marel, Weekend/fd, 27 februari)

http://fd.nl/beurs/1139750/bankiers-zijn-met-geen-vinger-aangeraakt

De Amerikaanse politiek is in de greep van grote bedrijven. Deze grote ondernemingen worden op hun beurt compleet gecontroleerd door dominante, verwaande en overbetaalde managers. ‘Het bedrijfsleven in Amerika vergelijken met een dictatuur is helemaal niet zo vreemd. We betalen daar als maatschappij een hoge prijs voor.’

Hier is niet de linkse senator Bernie Sanders aan het woord maar de aristocratische aandeelhoudersactivist Robert Monks (82). ‘Corporate America legt geen verantwoording af en doet waar het zin in heeft’, zegt Monks in een gesprek op zijn landgoed in de staat Maine. ‘Het is aan eigenaren van ondernemingen om veranderingen af te dwingen bij de bedrijven die ze bezitten. Het eigendom is in de jaren zeventig uit handen gegeven aan partijen die elke verantwoordelijkheid ontlopen.’

# Het is even zoeken naar zijn villa op het landgoed in de buurt van Cape Elizabeth in de staat Maine. Het eerste landhuis blijkt van zoon Bobby, auteur van het boek Uninvested: How Wall Street Hijacks Your Money and How to Fight Back. Na aanwijzingen en vijf minuten rijden is daar zijn hagelwitte villa, op een adembenemende plek aan de Atlantische Oceaan. De boomlange tachtiger staat buiten te wachten voor een hoffelijk welkom. Het gesprek met Monks schiet al snel alle kanten op. Van een verwoestende brand in zijn huis en de moord op Indianen-stammen in deze streek door kolonisten, tot zijn stokpaardje: aandeelhoudersrechten.

Vrij spel

# Monks meent dat managers vrij spel hebben gekregen ten koste van aandeelhouders. In het land dat soms het walhalla van de belegger wordt genoemd, staan aandeelhoudersrechten in de kinderschoenen. Toch lijken grote beleggers als Blackrock en publieke pensioenfondsen te ontwaken. Vanuit Europa wordt bovendien de druk opgevoerd om lonen te matigen en de wereld van beursgenoteerde bedrijven in de VS te ‘democratiseren’. Onlangs besloot Apple net als Bank of America, Citigroup, General Electric, Coca-Cola en Microsoft om grote aandeelhouders te laten meepraten over de samenstelling van de top.

Robert Monks

# Robert A. G. Monks is geboren op 4 december 1933. Hij studeerde op Harvard rechten en werd achtereenvolgens advocaat, durfkapitalist, CEO van het bedrijf dat hij overnam van zijn schoonvader en aandeelhoudersactivist bij honderden bedrijven inclusief grote namen als Sears, Disney en ExxonMobil. Om vermogensbeheerders te helpen om hun stem te verheffen hielp Monks dertig jaar geleden stembureau Institutional Shareholder Services (ISS) op te richten.

# Monks is een prominente Republikein uit Maine die een aantal keer tevergeefs een gooi deed naar een Senaatszetel. In de vorige twee algemene verkiezingen schaarde Monks zich met een aantal partijgenoten achter Barack Obama. Zijn zoon is Democraat en hield op hun landgoed in Maine recent fundraisers voor zowel Barack Obama als Hillary Clinton in aanwezigheid van de twee Democraten.

# Monks schreef verschillende boeken (deels samen met governance-specialist Nell Minow). Het laatste boek verscheen in 2013: Citizens DisUnited: Passive Investors, Drone CEOs, and the Corporate Capture of the American Dream. Over zijn opmerkelijke leven verscheen in 1999 het boek A Traitor to His Class, geschreven door Hilary Rosenberg.

# Monks: ‘Ik ben blij met die nieuwe activiteit van aandeelhouders. Maar we hebben het slechts over een handvol partijen die opstaat. De meeste veranderingen die worden toegezegd zijn een fictie. Het is vooral bedoeld om mensen goed laten voelen.’

# De vermogende Republikein wordt gezien als de belangrijkste voorvechter voor transparantie en goed ondernemingsbestuur die Amerika ooit had. De ‘godfather van corporate governance’ en de ‘messias van de activistische beweging’ is hij genoemd. Monks blijft liever met beide benen op de grond.

Geen concreet resultaat

# ‘Ik strijd hier al meer dan dertig jaar voor. Maar ik moet eerlijk zijn. Ik kan geen enkel concreet resultaat laten zien.’ Ik ben tevreden over mijn leven maar ik waarschuw studenten wel altijd dat het geen goede carrièrestap is als je houdt van positieve feedback.’ Na enig aandringen zegt Monks: ‘Er is wel wat veranderd. De woorden corporate governance zijn ingeburgerd. Het maakt deel uit van de gemeenschappelijke taal en van ons onderwijs. Inmiddels wordt wel geaccepteerd dat machthebbers verantwoording verschuldigd zijn.’

# In zijn laatste boek Citizens Disunited betoogt Monks dat bedrijven met passieve aandeelhouders een significant lager gemiddeld rendement boeken dan bedrijven waar eigenaren nog steeds gezag uitoefenen over het management. Toch laten indexbeleggers als Vanguard, bedrijfspensioenfondsen, institutionele beleggers en Amerikaanse universiteitsfondsen hun stem nauwelijks horen, zegt Monks.

Carly Fiorina

# ‘Er zijn overal belangenconflicten. Vanguard wil kosten besparen en blijft om die reden afzijdig. Ik spreek Harvard al jaren tevergeefs aan op hun beweerde ethiek. Een klassiek voorbeeld: bij HP zag toenmalig topvrouw Carly Fiorina dat Deutsche Bank in 2002 tegen de overname van Compaq wilde stemmen. Ze belde meteen met ze en dreigde geen zaken meer te doen met de zakenbank. Ze waren meteen om.’

# Met zijn aandeelhoudersactivisme was Monks zijn tijd vooruit. Het old boys netwerk in de VS is sterk gebleken. Topmannen blijven vaak op hun pluche, ook al worden ze niet gesteund door een meerderheid van de aandeelhouders. Boardleden rekruteren meestal zelf hun nieuwe collega’s. Monks hekelt de ‘arrogantie’ van de zittende macht. ‘Ik was zelf lid van de board van Tyco. Ik waarschuwde dat het bedrijf helemaal de verkeerde kant op ging. Ze hebben me gevraagd om te vertrekken. Ik kan je vertellen dat goed voelde toen mensen de gevangenis in gingen. Je hebt mensen nodig die de confrontatie aan durven te gaan. Dan begin je met een onafhankelijke voorzitter van de board.’ Die hebben heel veel Amerikaanse ondernemingen niet. De ceo is vaak ook de chairman. Monks: ‘Dan kan je in mijn ogen wel die hele board afschaffen.’

Bonus

# Aandeelhouders kunnen niet kritisch genoeg zijn want misbruik – volgens Monks aangejaagd door bonussen – komt volgens hem veel voor. ‘Er is een neiging om mensen met dezelfde etnische kenmerken en opleiding blind te vertrouwen. In het bedrijfsleven komen mensen weg met moord. Er is een zeer verontrustende Amerikaanse statistiek. Uit onderzoek bleek dat 70% van de cfo’s instemt met gerommel in de boekhouding om zo zichzelf in staat te stellen een bonus te ontvangen.’

# ‘De eigenaren die de verantwoordelijkheid over ondernemingen hebben overgedragen aan managers die zichzelf verwennen met hoge salarissen en bonussen zijn de echte verraders’

# In een boek over zijn leven wordt de domineeszoon omschreven als een ‘traitor to his class‘. Monks komt uit een familie waarvan de wortels teruggaan tot de Pilgrim Fathers, een 17de-eeuwse groep Engelse kolonisten. Zijn familie was ooit de grootste houder van aandelen General Electric. Zijn vrouw Millicent stamt af van de vermogende Carnegie-familie. Dat Monks zijn afkomst verloochent door de schoppen tegen de machthebbers in het bedrijfsleven is onzin, zegt hij. Franklin D. Roosevelt deed dat volgens hem wel, de president die dapper monopolies opbrak en gewone Amerikanen vooruit hielp met de New Deal. De echte verraders zijn de kapitalisten, zegt Monks, de eigenaren die de verantwoordelijkheid over ondernemingen hebben overgedragen aan managers die zichzelf verwennen met hoge salarissen en bonussen.

Achterdochtig

# Gevraagd naar redenen voor ‘het verraad’ wijst Monks onder meer op de dominantie van de efficiënte-markthypothese, die er vanuit gaat dat het bedrijfsleven zichzelf corrigeert. Die school van denken heeft ten grondslag gelegen aan de deregulering van de financiële markten. ‘Amerikanen zijn van nature achterdochtig. Ze wantrouwen macht. Maar het gedachtegoed van economen heeft een deugd en verdienmodel gemaakt van de zelfregulering van markten.’ Monks zegt dat het denken sterk heeft bijgedragen aan de verwoestende crisis van 2008, een brand die is geblust door de overheid met geld van belastingbetalers.

# ‘Corporate America legt geen verantwoording af en doet waar het zin in heeft’

Robert Monks

# In de afwikkeling van de crisis stelde de overheid Monks zwaar teleur. ‘Je zou verwachten dat een Democraat het lef zou hebben om malverserende bankiers te vervolgen. Bankiers zijn met geen vinger aangeraakt. Ik heb het Obama zelf gevraagd, hier bij een lunch bij mijn zoon. Hij zei: je moet wel een redelijk vermoeden van schuld hebben. Hij draaide erom heen. En dat terwijl we een grondig onderzoek van de senaat hebben gehad geleid door Carl Levin met een aantal aanbevelingen tot vervolging.’

Vrijbrief

# Dat die niet zijn opgevolgd kan Monks niet begrijpen. ‘Obama had op zijn minst een aantal voorbeeldzaken kunnen laten oppakken als afschrikking. Dat dit niet is gebeurd heeft serieuze consequenties voor ons land. Het is een vrijbrief. Banken zijn zo machtig geworden. We hebben geen tegenkrachten meer. We hebben arrogante ceo’s die aan niemand serieus verantwoording afleggen. We hebben een Hooggerechtshof dat het prima vindt dat geld de politiek invloeit.’ Monks krijgt net op dat moment een telefoontje. Hij kijkt naar zijn scherm en zegt dan: ‘Nee deze pak ik niet op. Deze man wil burgemeester worden van Portland. Ik weet zeker dat hij belt voor geld.’

Elitecorps

# Monks zegt bij het afscheid niet uit te sluiten dat grote beleggers ooit nog een vuist zullen maken. ‘Er wordt veel slims geschreven over ondernemingsbestuur en er loopt veel talent rond. Iemand zou op wereldniveau een elitecorps moeten leiden van grote aandeelhouders. Pensioenfondsen uit Nederland, Noorwegen, Singapore. De eerste persoon die dat voor elkaar krijgt, kan geschiedenis schrijven.’

Commentaar:

Wat een wereld… een wereld waarin het pure maar botte materialisme en kapitalisme de dominerende macht vormt. Het is te triest voor woorden.

Advertisements