Tags

Ja, de kiezer kan de democratie om zeep helpen (Rob de Wijk, opinie/Trouw, 15 januari)

Het is niet toevallig dat Polen nu de banden met Hongarije wil aanhalen

# Ik vind het doodeng. Wat de ultieme gevolgen kunnen zijn, valt te zien in Rusland waar president Poetin een klassieke autocraat is geworden. Ook [president Erdogan tracht in Turkije stapje voor stapje de democratie om zeep te helpen en een autoritaire staat naar Russisch voorbeeld te introduceren.

Na lezing van deze alinea wist ik dat De Wijk de verkeerde kant op ging redeneren. Angst is zijn drijfveer, maar je kunt de analyse van de actuele gebeurtenissen ook vanuit een andere invalshoek benaderen. De denkfout die wij in het westen maken is dat democratie geen exportproduct blijkt te zijn, althans niet op korte termijn. Wij hebben er 2 eeuwen erover gedaan om een werkbare democratie op te bouwen en dat zelfs met uitwassen als PVV. Ik noem deze laatste partij neen uitwas van onze democratische orde omdat in die hoek volksvertegenwoordigers aan het woord komen die zich afzetten tegen een complexe samenleving en alleen maar van mening zijn dat er teveel geld door de overheid wordt uitgegeven. Het zijn rabiaat rechtse libertaristen; ja, u leest het goed: libertarisme is de politieke filosofie waarvan de aanhangers streven naar zo veel mogelijk individuele vrijheid en een zo klein mogelijke – of zelfs helemaal geen overheid. Op zich is er natuurlijk niets op tegen dat je een aanhanger bent van zo’n beweging, maar je draait de klok 2 eeuwen terug. Kortom, wij moeten de drasti8sche conclusie trekken dat wij ons hebben vergist met het zogenaamde exportartikel van de westerse democratie, omdat het noch een exportartikel blijkt (te kunnen) zijn, noch een verheven ideaal. Die verheven idealen uit de moderne 20e-eeuwse geschiedenis hebben tot grote slachtpartijen geleid, zoals gebleken is in de Russische revolutie. En we kunnen ons geen revolutie in de huidige EU permitteren en dus dienen we af te stappen van dit ‘denken’ van ‘onze’ democratie als exportproduct. En niet vanuit angst en vrees tegen de huidige ontwikkelingen blijven aankijken.

Om dit betoog af te ronden: als democratie geen exportproduct KAN ZIJN, wat dan wel? Laat ieder land en zeker iedere EU-lidstaat zijn eigen binnenlandse politieke sores verder uitwerken, ook al ontstaan er in onze ogen autocratische of autoritaire regimes. Mijn conclusie is nu dat democratie een ontwikkelingsproces is en dat we de Oost-Europese landen hun eigen PROCES en procesgang moeten gunnen. Wij dienen immers op te passen dat we niet dezelfde fouten te maken als destijds de oude Comecon-structuur van het ijzeren Gordijn, ten tijde van de Koude Oorlog. Wij dienen te accepteren dat de Oost-Europese democratieën in de kinderschoenen staan en dat zij hun eigen weg moeten LEREN bepalen. Maar gegeven het feit dat ze EU-lidstaten zijn, hangt er alles vanaf of een de huidige rechtstatelijke ‘hervormingen’ ofwel de ‘rechtse conservatieve revolutie’ de handelsbetrekkingen zullen gaan blokkeren. Indien dat het geval is, dan zullen de betrokken regeringen voor het blok moeten worden gesteld: uit de EU en de ‘vrijheid’ tegemoet, of anderzijds EU-lid blijven en dan de bestaande EU-richtlijnen erkennen en handhaven.

De kop van De Wijks column dient dus aangepast te worden. Niet: ‘Ja, de kiezer kan de democratie om zeep helpen’, maar ‘Ja, de kiezer kan de westerse democratie om zeep helpen als zij daar nog niet aan toe zijn’. Maar wie zijn wij om hen normen op te dringen die zij nog niet begrijpen, laat staan toepassen en implementeren. Democratisch bewustzijn ontwikkelen vergt een hele generatie en zeker niet minder. We stellen dus nu verkeerde eisen aan de nieuwkomers binnen de Unie en daar moeten we mee ophouden want anders stort de Unie gegarandeerd binnen luttele jaren in. Dat kan de bedoeling niet zijn. Accepteer de EU als laboratoriumexperiment en dat betekent aanpassing van de structuur en randvoorwaarden indien dat gewenst is en door niemand wordt betwist.

Advertisements