Laat het debat over de EU nu losbarsten (commentaar, In het nieuws/fd, 4 januari)

# Gezien de fundamentele keuzes waar de EU voor staat, is het vreemd dat alleen de Britse bevolking zich hierover mag uitspreken. De toekomst van de EU verdient in alle landen een serieus politiek en maatschappelijk debat.

Hiermee heeft het fd natuurlijk volkomen gelijk, al kan na het VK ook ons land erbij genoemd worden, met dat verschil dat premier Cameron als politiek leider zelf in zijn land heeft opgeroepen tot een referendum, en in ons land is dat te danken aan het particulier initiatief. Maar geen lidstaat of de Europese Commissie zelf die tot die gedachte komt. Dat is en blijft het democratisch tekort van de Unie.

Tegelijkertijd laat het FD-commentaar ook zien met welke immense problemen de Unie ook dit nieuwe jaar te kampen heeft als resultaat van alle crises van afgelopen jaren:

# Het jaar 2015 was voor de Europese Unie veelbewogen. Niets wijst erop dat het in 2016 anders zal zijn. Als EU-voorzitter zit Nederland dit halfjaar op de eerste rij. Er is zo veel gaande dat Den Haag niet hoeft te hopen op een ordelijke agenda. Premier Mark Rutte wil de boel bij elkaar houden en zorgen dat afspraken eindelijk worden nagekomen.

# Bescheidenheid is op zijn plaats. De vluchtelingencrisis stelt de EU voor een existentiële uitdaging en er is nog geen begin van een oplossing. Immigratie, terreurdreiging en economische onzekerheid vormen een explosief mengsel. Dat kan overal partijen aan de macht brengen die de EU graag zouden opheffen, maar zelf geen betere oplossingen aandragen.

# Vrede in Syrië is ver weg, zeker nu Russische en Turkse piloten er Top Gun spelen. Wat verder naar het noorden is Oekraïne een ‘bevroren’ conflict dat Poetin naar believen kan opwarmen.

# Ook binnen Europa rommelt het. Polen tapt onder de partij Recht en Rechtvaardigheid uit hetzelfde antidemocratische vaatje als Hongarije onder Fidesz. Frans Timmermans zit er nu bovenop, maar als een grote lidstaat zich niet meer aan rechtsstatelijke principes wil houden, kan hij geen Europese brigade sturen. Ook bij de invulling van het klimaatakkoord en immigratie stelt Polen de Europese solidariteit op de proef. Dat geldt trouwens voor heel Oost-Europa.

# In de eurozone zweert Griekenland door. Spanje en Portugal lijken overgeleverd aan politieke experimenten. In Italië, Frankrijk, Nederland en Duitsland zijn populisten in opmars. Tegen die politieke achtergrond staan structurele hervormingen en begrotingsdiscipline op een laag pitje. Dit terwijl de ECB de eurozone met kunst- en vliegwerk overeind moet houden en de bankenunie verre van robuust is. Spanning op de as Berlijn-Frankfurt- Parijs is dus gegarandeerd.

# Als klap op de vuurpijl onderhandelen de EU-leiders over een pakket waarvan premier David Cameron kan zeggen dat het voor de Britten anti-Europees genoeg is om EU-lid te blijven.

Als de oprichters van de EEG hadden geweten dat een krant als het FD dit bovenstaande commentaar over de EU anno 2016 had geschreven, dan was men niet/nooit aan dit experiment begonnen; dat is zo klaar als een klontje. En dat het nu op een experiment neer blijkt te komen en een uitgestippelde route naar een succesvolle constrictie van het Europese Huis een politiek-maatschappelijke onmogelijkheid zou blijken te zijn, was toen ook niet te bevroeden of voorstelbaar. Met dit huidige inzicht en de wijsheid achteraf kan nu worden vastgesteld dat alle intellectuele denkkracht – zowel publiek als privaat – nu nodig is om er toch nog wat van te maken. En dat alleen langs die weg de EU en de Europeanen kunnen bewijzen dat er genoeg creativiteit aanwezig is om het bijna zinkende schip toch drijvend te houden en weer gezond te maken. Laat daarom het EU-debat inderdaad maar losbarsten!

Advertisements