Tags

, ,

Poetin neemt wraak op de geschiedenis (Hans Loos, Katern Cultuur/NRC Handelsblad, 27 november)

Vladimir Poetin | Het agressieve beleid van de Russische leider komt niet uit de lucht vallen. Twee Rislandkenners laten de oorsprong ervan zien

# Smeets laat zien dat Poetin niet zomaar uit de lucht is komen vallen, maar deel uitmaakt van een bestuurlijk continuüm. Hij maakt inzichtelijk wat de belangrijkste eigenschappen zijn van het Poetinisme en ontkracht en passant hardnekkige westerse mythes over Rusland. Zo ging Europa er ten onrechte vanuit dat de vrijemarkteconomie, rechtsstaat en democratie universele waarden zijn en dat samenwerking voor iedereen een win-win situatie zou zijn.

# Europa weet zich geen raad met Poetins assertiviteit. Het venijn en de agressie waarmee hij voor zichzelf een plek opeist op het internationale toneel, komt voor de meesten als een totale verrassing. Zaten de Europeanen te slapen?

# Van het Europese project waarmee Gorbatsjov en Jeltsin hebben geprobeerd om Rusland re democratiseren en te hervormen tot een sociale markteconomie, is niets terecht gekomen. Ook Smeets geeft toe dat hij lang is blijven geloven in die zogenaamde onvermijdelijke Europeanisering van Rusland. ‘Tot 2011,’ schrijft hij, ‘dacht ik dat Rusland hooguit wat dialectische vertraging had opgelopen op het pad naar Europa.’

# Maar Jeltsin was in wezen geen democraat. Hij hield zich bezig met nephervormingen en legde de fundamenten voor een hyperpresidentschap waarop Poetin, profiterend van de almaar groeiende stoom petrodollars, de staat terugbracht in het centrum van de macht. Zijn regime heeft alle politieke en economische activiteit onderworpen aan de ‘verticaal van de macht’. De Russische democratie is ‘soeverein’. Verkiezingen worden nagebootst en staan onder strikte controle van de politiek technologen in het Kremlin. In het Russische kapitalisme heeft niet de vrije markt, maar de staat de sturende hand.

Het kan verkeren met dit Rusland dat weer een tsaristische staat is geworden. En van de Europese ambtenaren had meer werkelijkheidszin en meer historisch-psychologische kennis mogen worden verwacht die deze analyse van Smeets ondersteunde. Het feit dat er klaarblijkelijk geen Ruslandkenners meer in Den Haag rondlopen op het ministerie van Buitenlandse Zaken of in Brussel, stemt erg somber. We hebben ons laten verschalken en moeten nu de scherven gaan ruimen.

Advertisements