Tags

, ,

‘Scheurtjes in EU kunnen breuklijnen worden’ (Christoph Schmidt, Katern de Verdieping/Trouw, 21 september)

De Europese Unie lijkt voor geen enkele crisis een oplossing te bieden. De Grieks-Duitse analist Janis Emmanouilidis is voorzichtig pessimistisch. ‘De EU is niet het probleem. Kennelijk gebruiken we de EU niet goed genoeg.’

# De Grieks-Duitse analist Janis Emmanouilidis van de denktank European Policy Centre volgt de EU en haar beleid al tientallen jaren. Veel crisiselementen komen hem bekend voor, maar andere zijn nieuw, zegt hij tijdens een gesprek op zijn Brusselse kantoor.

# “Ja. Maar laten we eerlijk zijn: de wortels van deze crises zijn zeer ingewikkeld en moeilijk te sturen. De oorzaak van de migratiecrisis, de reden waarom mensen zo wanhopig zijn dat ze met hun hele gezin en baby’s hun huizen verlaten en aan zo’n gevaarlijke reis beginnen, daar zitten we mee in onze maag. We kunnen de Syrische oorlog en andere brandhaarden niet beëindigen, we weten niet hoe we IS moeten aanpakken. Wij Europeanen worden daardoor overdonderd, maar wij niet alleen. Ook de Amerikanen.

# “Het probleem oplossen in de zin van: migranten komen niet meer deze kant op, dat zal niet lukken. Welke hekken je ook neerzet, mensen blijven in beweging. Het bestrijden van de oorzaak waarom ze hun land verlaten, daar kunnen we meer aan doen. We zien inmiddels wat de consequenties van passiviteit zijn.

# “Er zijn geen gemakkelijke oplossingen. Grenzen sluiten is geen oplossing. Iedereen binnen laten is ook geen oplossing. Dat Bondskanselier Merkel zegt: “Als we hier niet onze schouders eronder zetten, geen humanitaire hulp bieden, dan is dit niet langer mijn land.” Voor iemand als haar is dat een buitengewoon emotionele uitspraak. De vraag is wel hoe lang de Duitse bevolking die steun volhoudt. De slinger, die erg naar één kant was uitgeslagen, is weer een beetje terug in het midden. Er is meer scepsis. Ook in andere landen is het onzeker hoe lang de bereidwilligheid onder de bevolking aanhoudt.”

In principe bestaat er een veilig, want voor alle partijen – vluchtelingen én EU-lidstaten – een betrouwbare oplossing want we lezen op rijksoverheid.nl dat alle huidige vluchtelingen dienen terug te keren als in de eigen regio van deze asielzoekers een veilige situatie is ontstaan zodat de opvang daar mogelijk wordt gemaakt. Dit is kortom een duidelijke aanwijzing dat de bevolking van welke lidstaat dan ook zich geen zorgen hoeft te maken, hoewel er in de tekst wel vanuit wordt gegaan dat een veilige regio gevonden zal worden. Dat zou wel eens heel lang kunnen duren als we moeten wachten op de regio rondom Syrië, waar Rusland van Poetin nu een duidelijker militaire rol gaat spelen. Op dat vlak ontstaat dus een belangrijke taak en opdracht aan de Europese Commissie om in samenspel met de Frans-Duitse as een diplomatieke oplossing te bewerkstelligen. Overigens is het steeds opvallend dat er steeds gesproken wordt over de ‘Frans-Duitse’ as, aangezien Duitsland geografisch en economisch sterker is dan Frankrijk, maar de Duitse geschiedenis in de 20e eeuw ons ervan weerhoudt om dit huidige Duitsland een rol van grootmacht toe te dichten, wat het nu wel is.

# “Een andere vraag is of de EU in staat is om snel te reageren. Daar zien we duidelijke beperkingen. Die zitten in het systeem, maar hebben ook te maken met de houding van lidstaten. Dus er zijn wel redenen dat we niet in staat zijn om ons reactievermogen te vergroten, maar het is niet zo dat de EU an sich het probleem is.

Dit laatste is natuurlijk een fikse teleurstelling voor eurosceptici, want zij gooien hun energie steeds op het bij voorbaat mislukte Europese project, maar dat wordt hierbij (ten stelligste) ontkend.

# “Het verschil met vijf of tien jaar geleden is dat die toenemende teleurstelling en EU-vermoeidheid is doorgedrongen tot het niveau van de elites. Politieke en economische elites, intellectuelen, ze zijn kritischer geworden, teleurgesteld en gefrustreerd. Vroeger zeiden die elites: waarom lukt het ons niet om de burgers achter dit project te krijgen? Zij trokken de kar. Nu zie je die steun eroderen. Die krachten versterken elkaar, het zijn ‘multipliers’.”

Hieruit blijkt volgens deze specialist dat het een kwestie is van mindcontrol, om maar terug te vallen op een modern en hyperig begrip. Het betekent in essentie dat we de moed niet hoeven op te geven dat er alsnog een succes gemaakt kan worden van de EU, al zullen we daarvoor nodige crises moeten overwinnen. Het zij zo, maar daar worden we sterker van!