Tags

, ,

Illegale migratie is maar één stukje van de puzzel (Caroline de Gruyter, In het nieuws/NRC Handelsblad, 22 augustus)

Interview Pierre Vimont | De Franse topdiplomaat en politiek loodgieter Pierre Vimont bereidt nu de Europees-Afrikaanse top over migratie voor; een dossier dat vastzit “door gebrek aan ideeën”. Zo kan Europa uiteenvallen, zegt hij.

Vraag: Allereerst Grexit en Brexit – wat is er aan de hand met Europa?

# Europa weet niet goed meer waar het heengaat. We hebben geen politieke strategie en geen doel. Twintig, vijfentwintig jaar geleden startten we de laatste gemeenschappelijke projecten op: de interne markt en de euro. Kohl en Mitterrand pushten dat. Zij hadden visie. Huidige leiders minder. Die praten over het belang van hun land. Weinigen hebben oog voor het Europees belang en de historische relevantie daarvan.

# Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker is zich daar sterk van bewust. Hij wil dat Europa zich met minder dingen bemoeit. Premier Cameron is niet de enige die daarom vraagt, veel lidstaten willen dit. Maar op terreinen als de euro en migratie moeten we juist wél verder integreren. Juncker wil een brug slaan tussen de crediteuren en Griekenland. En hij stelt een echte migratiepolitiek voor.”

# Dat is fase twee. Er kwamen geen nieuwe projecten meer. Alleen nieuwe landen, maar dat was voor ‘Maastricht’ al in gang gezet.

# De Griekse crisis is de fall-out van dit verschijnsel. We hebben de teugels gevoerd, terwijl we wisten dat Griekenland problemen had. Hoe dan ook, ook deze tweede fase loopt ten einde. We moeten een nieuwe fase in, die verdere integratie vereist, maar er is gebrek aan ideeën. Zo dreigt datgene wat we hebben uiteen te vallen.”

Vraag: Zoals Schengen en de euro?

# “Ja. En de buitenlandse politiek. We moeten landen weer verenigen rond ideeën. De vraag is of dat lukt.”

Vraag: Verdwijnt Europa anders?

# “Nee, het wordt disfunctioneel.”

# Vroeger, toen Frankrijk en Duitsland economisch nog gelijkwaardig waren, bedachten ze samen ideeën. Die complementariteit missen we nu. Heel erg zelfs. Europa is een vredesproject tussen deze twee landen. Als zij een deal sloten, trokken ze de rest altijd mee.”

# Parijs en Berlijn waren het zelden eens. Maar ze gaven elk één helft van Europa een stem. Zo ontstonden alle grote Europese projecten, meestal tijdens crises.”

Vraag: Franse kranten schreven over onenigheid tussen Hollande en Merkel.

# “Ze hebben altijd andere standpunten. Ze bewegen dan naar elkaar toe en vinden elkaar in een compromis.”

Vraag: Hoe gaat het verder met Griekenland en waar ligt de oplossing?

# “Ik denk dat het IMF gelijk heeft : in het deels kwijtschelden van de schuld. Veel mensen beamen dat. Maar in dit klimaat van wantrouwen is dat politiek moeilijk.de crediteuren kunnen een tijdlang héél strikt worden. regeringsleiders moeten zichzelf, om dit op te lossen, fundamentele vragen stellen. Zoals: is de euro omkeerbaar of niet? Ik ben daar niet zeker van. Als er één vertrekt, krijg je besmetting. Beleggers denken: wie volgt? Dat maakt sommige landen kwetsbaar.”

Toch ligt hierin bij nadere beschouwing een ideale oplossing: Waar tot heden de eenheid van het eurogebied voorop werd gesteld, kan bij meerdere uittreders een gezondere EU ontstaan, namelijk de Unie van twee snelheden, zoals dat in de jaren negentig nadrukkelijk speelde. En met onze actuele inzichten kan nu worden vastgesteld dat een eurozone met een sterke munt de locomotief zal worden voor de gehele EU, terwijl een tweede divisie met een eigen munt de gelegenheid krijgt om hun eigen nationale economieën weer op kracht te laten komen. En in dit denkbeeldige situatie geldt dat een nieuwe aanvraag in behandeling wordt genomen als strikt aan de toelatingsvoorwaarden wordt voldaan. Anders absoluut niet. Daarmee kan de fout uit het verleden hersteld worden.

Vraag: Hoe denkt u over die andere dreigende exit, de Britse?

# “De Britten hebben het Europa dat ze willen al: grotendeels een interne markt. Aan de rest doen ze nauwelijks mee. Als ze zich buiten de EU plaatsen, verliezen ze zeggenschap. Dat is precies de reden dat ze er destijds bij gingen: ze wilden meebeslissen, niet alles aan Frankrijk en Duitsland overlaten. Groot-Brittannië krijgt dus nu, als het niet oppast, precies het Frans-Duitse onderonsje dat het wilde vermijden.”

Vraag: Toch willen steeds meer landen de harde Britse lijn tegen open grenzen en Schengen overnemen.

# “Ja, zelfs Nicolas Sarkozy en populistische partijen in landen als Zweden willen Schengen aanpassen. Ook hier hebben we een strategie nodig. Iedereen praat alleen over illegale migratie en hoe we die moeten stoppen. Toch is illegale migratie maar één stukje van de puzzel. Waarom komen mensen illegaal naar Europa? Omdat ze wel willen, maar er zijn nauwelijks legale kanalen. Als we hen perspectief bieden, kunnen we de controle terugkrijgen. Dat krijgen we niet als we enkel muren bouwen.”

# “Dat perspectief hangt af van de mensen over wie je het hebt. Syriërs, die de oorlog zijn ontvlucht en in Libanon, Turkije en Jordanië pessimistisch beginnen te worden, moeten we opvang bieden. Dit zijn klassieke vluchtelingen. Middenklassers bovendien: dokters, juristen. De Commissie heeft de lidstaten eindelijk zover dat we 40.000 opnemen.”

Vraag: Dat zijn we toch verplicht volgens de Geneefse conventies?

# “Dat klopt. Veel Europeanen zijn emotioneel over migratie en verliezen het bredere beeld uit het oog; 40.000 vluchtelingen is, zo bekeken, heel wat. Een andere groep die perspectief nodig heeft, zijn economische migranten uit Afrika. Hier moeten we twee dingen doen. Eén: een Europees immigratiebeleid formuleren. Europa vergrijst en kan economisch niet zonder immigranten. We moeten bepalen wie we dan nodig hebben, en een aantal van hen de kans geven te komen. De overigen moeten we helpen in eigen land een beter bestaan op te bouwen.”

# “Als je alleen kijkt naar wie er in Europa hoeveel illegalen opvangt, kom je er niet. Dan lopen we vast. Als Europa Afrika de les blijft lezen, zoals tot nog toe, komen we er evenmin.”

# “Volgens het Lissabonverdrag moeten besluiten bovendien unaniem worden genomen. Veel lidstaten weten nog altijd niet wat ze met de Europese buitenlandpolitiek moeten. (…) Op de vraag wat Europa is en moet doen, heeft elke hoofdstad een ander antwoord. Dat maakt het moeilijk om te reageren op crises als in Oekraïne.”

Vraag: Zijn we naïef geweest over Rusland?

# “Ja. We hadden meer klassieke machtspolitiek moeten voeren. We zaten teveel op een technisch spoor met Rusland: praten over visa en handel en te weinig over politiek. Daardoor hebben we belangrijke signalen van het Kremlin gemist.”

Vraag: Hoe moet je met Rusland omgaan?

# “Idealiter: eerst formuleer je je politieke doelen en daar stem je je Ruslandpolitiek op af. maar we kunnen niet wachten tot we een strategie hebben. We moeten allereerst streng zijn: Rusland schendt alle regels. Maar met een permanente confrontatie komen we niet uit de crisis, dus we moeten een dialoog blijven voeren.”

Een uiterst nuttig en leerzaam interview. Hulde aan Caroline de Gruyter.

Advertisements