Tags

, ,

“Het lot van de boer is om kuddegedrag te vertonen” (Columnist Jaap van Duijn, DFT, 7 augustus)

# De vrees was altijd dat de afschaffing van de melkquota per 1 april 2015 tot een overaanbod van melk en een sterke daling van de melkprijs zou leiden. Maar de melkveehouders die je erover sprak deden daar heel gemakkelijk over. Die wilden maar één ding: uitbreiden.

# En dat hebben ze gedaan. Het aantal melkkoeien is in drie jaar met 100.000 toegenomen tot 1,6 miljoen nu, en de melkprijs is gedaald. FrieslandCampina stelt één keer per maand een garantieprijs voor melk vast. Voor augustus is die 28,5 cent voor een liter. Eind 2013 betaalde het bedrijf nog 44 cent. De kostprijs voor melkveeboeren ligt rond 36 cent. FrieslandCampina wijt de prijsdaling aan het aanhoudende hoge aanbod van melk en de achterblijvende vraag.

# In een markt met duizenden aanbieders, die allemaal hetzelfde product leveren, heb je als individuele ondernemer niet heel veel keus. Toen bekend werd dat Brussel de melkquotering ging afschaffen, lag het voor de hand dat melkveehouders hun bedrijf gingen uitbreiden en meer koeien wilden gaan houden. Door schaalvergroting kunnen ze efficiënter produceren en de kostprijs van hun melk verlagen. Maar wat in de microwereld van iedere individuele boer rationeel gedrag is, hoeft dat in de macrowereld van alle boeren tezamen niet te zijn. Door schaalvergroting neemt de productie toe en ontstaat voor je het weet overaanbod. De lagere marktprijs die daar weer het gevolg van is, doet de kostprijsvoordelen van de schaalvergroting meer dan teniet. De boer verkoopt zijn melk met verlies.

# Het lot van de boer is om kuddegedrag te vertonen. Iedere individuele aanbieder reageert op dezelfde manier op de externe marktomstandigheden. Het gevolg zijn cycli van over- en onderproductie, dalende en weer stijgende prijzen. In de economie staat dit verschijnsel bekend als de varkenscyclus (die overigens niet tot de veeteelt beperkt is, maar zich ook in de land- en tuinbouw voordoet).

# Wat het probleem voor de melkveehouder nog groter maakt, is dat in de westerse landen de consumptie van melk in de afgelopen decennia sterk is gedaald. We drinken hier 40% minder melk dan we in 1970 deden. De markt krimpt en voor hun afzet zijn boeren steeds meer op ver weg gelegen gebieden en andere regimes aangewezen. Wat dat in de praktijk kan betekenen, heeft het conflict tussen het Westen en Rusland laten zien. Een grote exportmarkt kan zomaar ineens wegvallen.

# De Europese melkquotering heeft dertig jaar bestaan. Tot 1984 hadden we hier de melkplas en de boterberg. Ook toen leidde vrijheid van productie tot overaanbod. Als nu de markt zijn werk moet doen, zullen de marginale aanbieders het loodje leggen. Die zijn er in Europa genoeg. Zie de acties van de Franse boeren. De vraag is dan ook hoe we in Europa het platteland willen laten beheren. Het afschaffen van de melkquota heeft meer losgemaakt dan alleen het aanbod.’

De vraag is nu ook van belang hoe de besluitvorming in Brussel heeft plaatsgevonden, aangezien het bewijsbaar onjuiste besluit is genomen. Hoe vermijd je dat in de toekomst? Komt er een evaluatie van dit besluitvormingsproces? Benieuwd naar het antwoord! En dat geldt niet voor mij alleen!

Advertisements