Tags

, , ,

Kracht ontlenen aan wat wél werkt in de EU (Column Louise O. Fresco, Opinie/NRC Handelsblad, 15 juli)

Nu schaam ik me, die visie over Europa is verworden tot morele hoogmoed

# Hoe divers is Europa vergeleken met de VS of China, hoe veel oorlogen hebben we niet gevoerd, en toch zijn we hofleveranciers van het harmoniemodel geworden. Niet het feit dat we een markt zijn van 500 miljoen consumenten, of dat we de grootste leverancier zijn van ontwikkelingshulp, maar onze ideeën legitimeren ons leiderschap. Waar andere grootmachten zoals Rusland, China en de VS de wereld bezien vanuit machtspolitiek en eigenbelang, laten wij er ons op voorstaan dat Europa anders is, een moreel kompas voor solidariteit en grootmoedigheid. Zo leerde ik het toen ik als een van de eerste generaties eindexamen deed op een Europese School.

# Maar nu schaam ik me. Die visie is verworden tot morele hoogmoed. Europa is het continent dat al jaren onmachtig staat tegenover het Griekse failliet, dat bootvluchtelingen laat verdrinken en slechts mondjesmaat legaal asiel biedt, dat zijn voortrekkersrol op gebied van milieu en zorg verkwanselt en zich doldraait in bureaucratische regelzucht aangemoedigd door middelmatige, uitgerangeerde politici.

Hierbij dient wel een kanttekening te worden geplaatst. Als Fresco vindt dat onze Europese visie is verworden tot morele hoogmoed, dan kan men over die opvatting twisten. Dat wij onmachtig zijn gebleken tegenover het Griekse failliet, dat is een feit, maar omdat Griekenland louter en alleen tot de EU en de euro is toegelaten, was omdat de EU Italië ook had toegelaten dat zich aan de toelatingsvoorwaarden voldeed. Het afgelopen weekeind, dat tot het agreekment leidde, was ondanks de strenge opgelegde eisen geen voorbeeld van hoogmoed, maar louter een weerwoord op de immer volgehouden schendingen van voorgaande (afgelopen jaren) afspraken met de E. Dat deer de nieuwe regering groftalige uitspraken deed over het naziverleden van Duitsland, dat is niet alleen uiterst grof maar zeer zeker hoogmoedig. Dat dus de ranzige en puberachtige Varoufakis niet door Fresco wordt ge(be)noemd als de ijdeltuit der ijdelheden en dus het exemplarische voorbeeld van hoogmoed en arrogantie, die de eurogroep wel eens even een college macro-economie zou geven, dat is een faux pas van de auteur. Dat tekende de morele hoogmoed van ex-minister Varoufakis.

# Wanneer zijn die Europese waarden verloren gegaan? Wanneer zijn politici opportunisten en erger geworden? Wanneer heeft de bevolking het hoofs in de schoot gelegd? Misschien is het begonnen in de jaren negentig met de wijdverbreide economische en politieke corruptie in Italië en Frankrijk, met als beruchte boegbeelden Craxi en Chirac. Met de dubbele relaties tussen Frankrijk en de despoten in zijn voormalige koloniën in Afrika? Met de illusie dat zelfs mensen uit de omgeving van Felipe Gonzales en Helmut Kohl niet boven verdenking waren? Of kwam het later? Met de toelating van landen als Hongarije en Roemenië, waar de Europese waarden van persvrijheid en integriteit onhoudbaar bleken? Met de moeizame lokale verankering van de parlementaire democratie, niet partijen die steeds meer geld nodig hebben om zichzelf en hun netwerken in stand te houden. En met de bureaucratie rondom de Europese integratie waar corruptie en incompetentie hoogtij bleken te vieren.

# De Europese waarden bestonden vanaf 1050, verborgen in zakelijke verstandhouding tussen ongelijke staten. Schuman en Monnet twijfelden er niet aan dat de economische complementariteit tussen de Franse kolenmijnen en de Duitse staalindustrie moest uitgroeien tot een nieuw, Europees gevoel van solidariteit en integratie. Gebruiken wat werkt om iets groots te scheppen. Veel Europeanen snakken weer naar een moreel Europa, zelfs degenen die vinden dat Grieken of migranten streng moeten worden aangepakt. Het is geen toeval dat de aanklacht van de paus tegen sociaal onrecht en het verval van waarden zo resoneert. Dit is het moment om kracht te ontlenen aan wat wel werkt in Europa, het vrije verkeer van mensen en goederen, natuurbeheer en wetenschap. Moreel leiderschap zijn we kwijt, maar de fundamenten mogen we nooit verkwanselen.’

Commentaar:

Op deze laatste alinea past maar een enkele opmerking. Het moreel leiderschap zal weer terugkeren als er politici opstaan die een visie in zichzelf dragen en dat kunnen uitdragen. En de Europese waarden worden weer in ere hersteld als de huidige identiteits-, economische-, politieke- en mentale crisis binnen de EU voorbij zijn. Dan pas hebben tijd om in een terugblik te evalueren wat de crisisjaren hebben gebracht, en vast te stellen wat er allemaal hersteld moet worden of wat er mis is gegaan. Daarvoor bestaat namelijk nu geen ruimte, want de EU verblijft op de IC.

Advertisements