Tags

, , , ,

Rechts of links? Dat is allang passé (Caroline de Gruyter, Wenen, Buitenland/NRC Handelsblad, 6 mei)

Interview Slawomir Sierakowski

Wie de wereld wil veranderen, moet de politiek mijden, zegt deze Poolse activist

http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2015/mei/06/rechts-of-links-dat-is-allang-passe-1495535

‘Waarom zet een jonge, Poolse, linkse activist uit politieke onvrede culturele centra, een uitgeverij, een krant en kindercrèches op? Waarom gaat hij niet gewoon in de politiek? Waarom probeert hij niet om de sociaal-democraten, die in Polen en veel andere Europese landen moeite hebben relevant te blijven, weer nieuw leven in te blazen?

‘Daags voor de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk (morgen) en de Poolse presidentsverkiezingen (zondag) heeft Slawomir Sierakowski, de 36-jarige socioloog achter de oppositionele keten van burgerorganisaties, Krytyka Polityczna, een simpel antwoord: „Links is niet meer tot leven te wekken. De politiek zoals wij die kennen, met linkse en rechtse partijen, is morsdood. Oppositievoeren kan alleen nog via ngo’s.”

‘Waarom zijn politieke partijen ‘dood’?

„Omdat de nationale politiek nauwelijks meer iets over de economie te zeggen heeft. De economie is mondiaal. Stel, je wilt als premier de belastingen verhogen om sociale voorzieningen te bekostigen. Je wilt duizend kinderdagverblijven bouwen, zodat vrouwen aan het werk kunnen. Je zegt dat de operatie zichzelf terugverdient, omdat deze vrouwen straks zorgen voor extra belastinginkomsten. Maar de kans is groot dat het zover niet komt. De markten zullen je straffen, want je verhoogt het begrotingstekort van je land. Je rating gaat omlaag, beleggers halen hun geld uit je land weg. Einde verhaal. Wat je ook bedenkt voor de nationale economie, je hebt als politicus vrijwel geen speelruimte meer. Die speelruimte was nu net een van de belangrijkste elementen van het politieke systeem met partijen, zoals wij dat kennen. Want de fundamentele verschillen tussen links en rechts waren economisch van aard. Links heeft nog altijd bedenkingen over de geglobaliseerde markteconomie die rechts altijd heeft gepropageerd, maar kan zijn ideeën niet meer in de praktijk brengen. Als een linkse partij ze toch belooft, valt ze door de mand, want er komt niets van terecht.”

Dit is ongeveer de analyse die ook al langere tijd op deze weblog wordt verwoord. Met dat verschil dat ik zelf een andere basisstelling verkondig, te weten dat de markten ons dwingen om onze budgettaire beleid op orde te hebben, maar dat de 3% tekortnorm wel een uitgesproken neoliberaal beleid vertegenwoordigt aangezien het neoliberalisme pleit voor een minimale overheid, en het liefst een overheid die alleen zijn klassieke overheidstaken vervult, zoals krijgsmacht & veiligheid, binnenlands bestuur en justitie. De overheidssaneringen die we achter ons hebben liggen waren en zijn noodzakelijk om onze concurrentiepositie te herstellen tegenover de nieuwe industriële machtsblokken die niet de overheidsuitgaven kennen die wij direct na wo2 hebben opgebouwd.

Maar als de eurocrisis eenmaal voorbij is, dient er eerst een evaluatie te worden gehouden waarbij duidelijk wordt waar de saneringen toe hebben geleid en of onze sociale zekerheid nog in een bepaalde mate bestaat of helemaal is wegbezuinigd. In die zin heeft Sierakowski ongelijk dat het parlementaire budgetrecht nog wel degelijk bestaat, maar dat we binnen de 3% tekortnorm in de begroting moeten blijven. Waar de sociaal-zwakkeren in heel Europa de dupe zijn geworden van de saneringsslagen die doorgevoerd zijn, daar dient tijdens een EU-evaluatie, per lidstaat uit te voeren, onderzocht worden of het beschavingsniveau in Europa op een redelijk peil is gebleven, of niet. In dat geval zal er een en ander hersteld moeten worden.

Het is dus niet zo dat de ‘nationale politiek nauwelijks meer iets over de economie te zeggen heeft’, zoals de Pool beweert. Althans die situatie zou kunnen opgaan in Polen, of in de subjectieve belevingswereld van Sierakowski, maar deze situatie geldt niet voor ons land. Wel heb ik grondige kritiek op het huidige regeringsbeleid Rutte 2 omdat de belastingen van de hoogste inkomens niet omhoog gaan, zodat de armlastigen die toch al te kampen hebben met de bezuinigingen in de sociale zekerheidssector, dubbel gepakt worden. Dat noem ik asociaal beleid.

De vele dubbele inkomens die ons land kent worden ook teveel ontzien en om dat soort redenen is het ook verklaarbaar geworden dat er zo massaal geprotesteerd wordt tegen de bonuscultuur bij de toppen van het bankwezen, omdat hier sprake is van een onrechtvaardige beloningsstructuur vergeleken bij andere werknemers die even hard werken. De bonus is een nieuwerwetse uitvinding, die te vergelijken is met een smartphone: extra luxe, die 20 jaar geleden nog niet bestond en toen konden we heel goed rondkomen zonder die snufjes in het dagelijks leven. Bonussen zijn dus volkomen overbodig, maar eenmaal geïntroduceerd vanuit de Angelsaksische wereld denken onze bankiers dat ze niet zonder kunnen. Een duidelijker voorbeeld van zelfbedrog bestaat niet.

Een volgende opmerking of kanttekening bij de passage ‘Want de fundamentele verschillen tussen links en rechts waren economisch van aard. Links heeft nog altijd bedenkingen over de geglobaliseerde markteconomie die rechts altijd heeft gepropageerd, maar kan zijn ideeën niet meer in de praktijk brengen.’

Waar Sierakowski van mening is dat links naar zijn opvatting niet meer in praktijk kan brengen, kan rechts dat eigenlijk ook niet, voorzover ook hier andere prioriteiten bestaan of gekoesterd worden, die echter te duur uitpakken die niet door de markten gepruimd worden. Rechts komt op die manier in eenzelfde soort gevangenschap terecht. Waarmee aangestipt moet worden dat de financiële markten zich via begrotingstechnieken teveel macht hebben veroverd en eigengemaakt. En de menselijke geschiedenis leert dat waar macht verzameld wordt, deze moeilijk wordt afgestaan en zelfs alleen onder druk van een feitelijke revolutie. Gaan we nieuwe tijden met guillotines tegemoet?

De politiek heeft afsluitend redenen genoeg om zich op deze ontwikkelingen te bezinnen. Als de politiek dat immers niet doet, dan doet het volk het zelf en dat kost vele levens.

Ter afsluiting de volgende hashtags:

# “Overal imploderen sociaal-democratische partijen omdat ze alleen nog rechts beleid kunnen voeren. Daarom verdwijnt links uit de politiek en is het verschil tussen links en rechts praktisch verdampt.”

Niet alleen sociaal-democratische partijen imploderen, maar dat geldt voor alle andere stromingen in de politiek. Het politiek-democratische stelsel functioneert niet meer. We gaan naar een Amerikaans kiesstelsel, waarin individuen leidend zijn en hun volgers en aanhangers gaan werven. Inderdaad, officieel bestaan in de VS ook geïnstitutionaliseerde partijen, maar dat is alleen een handige organisatievorm. Meer niet.

#NGO’s zijn de nieuwe vorm van politiek bedrijven:

‘Hebben ngo’s echt invloed?

„Ja. In Polen is een pensioenhervorming doorgevoerd. De regering onderhandelde niet met de oppositiepartijen maar met een invloedrijke denktank gerund door een voormalig minister. En met onze ingezonden brief aan intellectuelen kregen wij in 2003 meer gedaan dan de hele oppositie bij elkaar. De regering wilde religie in de Europese grondwet opnemen. Niemand durfde daartegen in te gaan, want je werd meteen als atheïstische communist in de hoek gezet. Uit peilingen bleek dat 90 procent van de burgers het regeringsstandpunt steunde. Dat was het enige standpunt dat ze kenden. Toen kwam onze brief. Die kreeg zo veel internationale aandacht dat we ook in Polen op tv kwamen. Eindelijk ontstond zo een debat dat we allang hadden moeten voeren. Aan het eind was de helft van de burgers het met ons eens.”

#spindoctors zijn de nieuwe vorm van manipulatie:

‘Toen Donald Tusk nog premier was, verkondigde hij hyperconservatieve standpunten over abortus en dergelijke. Op een dag vroeg ik aan zijn spindoctor, die zijn speeches schreef en zijn politieke beleid uitstippelde: waarom is Tusk zo behoudend, volgens mij kan hij best vooruitstrevender zijn. Zegt de spindoctor: ‘Als jij kunt aantonen dat de maatschappij iets anders wil, zullen wij het steunen.’ In die zin kunnen ngo’s invloed hebben. Leiders zijn tegenwoordig volgers. Zij doen wat de massa wil. Ngo’s die de massa bepaalde ideeën kunnen bijbrengen, hebben werkelijke macht. Politieke agenda’s kunnen op bepaalde terreinen worden gemaakt door sociale bewegingen.”

Commentaar:

Als het inderdaad zo zal zijn dat politieke leiders doen wat de massa wil, dan betekent dat alleen maar winst voor populisten en de dictatuur van de grote minderheden. Dat betekent de nieuwe Middeleeuwen. Ngo’s die de massa bepaalde ideeën kunnen bijbrengen, hebben werkelijke macht. Zo betekent een voortdurende afwisseling van de werkelijke macht. Maar de burger blijft als verliezer achter. Deze wereld levert dus steeds meer nadelen op en dat geeft te denken.

Advertisements