Tags

, , ,

Revolte (Bas Heijne, In het nieuws/NRC Handelsblad, 28 februari)

Men vertegenwoordigt het volk niet, men vertegenwoordigt elkaar

‘Wat waren zijn [affaire-Verheijen] grootse plannen voor de partij waarin hij zo snel omhoog klom, wat wilde hij veranderen, wat was zijn – sorry, Mark – visie?

‘Ik ben er niet achtergekomen. Ik had Verheijen zijn dure wijn gegund wanneer dat tot een paar oorspronkelijke ideeën had geleid, maar ik heb ze niet kunnen vinden. De man van de toekomst was vooral een man van de partijlijn. Zijn bijzondere talenten waren de talenten van de zuivere carrière-politicus. Voor zo iemand ius besturen ondergeschikt aan netwerken. Voor zo iemand is een dagje skûtsjesilen wel degelijk zinnige arbeid – want verder is er niet zoveel.

‘Wat de affaire-Verheijen en vooral het gedrag van Rutte en Zijlstra laten zien, is een politiek-bestuurlijker klasse die volledig op zichzelf betrokken is geraakt. Men vertegenwoordigt het volk niet, men vertegenwoordigt elkaar. Dat iedere bestuurlijke elite op zichzelf gericht raakt, is een constante in de geschiedenis. Dat gaat een tijd goed, totdat men het zicht op de samenleving verliest en de maatschappelijk dynamiek niet langer scherp ziet. Dan volgt het omslagpunt – de affaire-Verheijen is, tragisch voor Verheijen zelf, zo’n omslagpunt.

‘Over de Nederlandse bestuurlijke elite heb ik een theorie: die elite is open, het gaat er meestal niet om wat je vader deed, je kunt van ver komen en toch meedoen, zie bijvoorbeeld Gerrit Zalm. Maar omdat die elite zo open is, spreekt je plaats nooit vanzelf. Je zult altijd moeten bewijzen dat je erbij hoort. En dat maakt die open elite juist weer gesloten, bij uitstek conformistisch en opportunistisch, bevolkt door onzekere mensen die bang zijn buiten de boot te vallen. Vandaar dat heilige geloof in ‘netwerken’. Wanneer men buiten zijn eigen, kleine wereld moet treden gaat het mis: je zag het afgelopen week aan de verkeerde toon die rasbestuurder Louise Gunning aansloeg tegen de bezetters van het Maagdenhuis. Ongetwijfeld geldt zij in haar eigen wereld als intelligent en een manager van formaat. Maar door al dat besturen blijkt het bewustzijn ernstig vernauwd. Juist tegenover de studenten voor wie ze het zou moeten doen, gedraagt ze zich als een gepikeerde gouvernante. Haar houding verschilt niet wezenlijk van die van Rutte en Zijlstra.

‘De groeiende revolte tegen die houding lijkt me niet alleen onvermijdelijk, maar vooral noodzakelijk.’

Als deze column geen doodsteek tegen dit hele politieke bestel betekent, dan weet ik het ook niet meer. Giftiger en dodelijker commentaar bestaat niet, want hier staat niet alleen Verheijen terecht, maar de hele politieke wereld omdat geen partij een snars beter is dan de VVD in deze huidige situatie. Heijne heeft ook ware woorden gesproken en dat geeft aan in welke doodstrijd het bestel verkeert.

Dit duurt niet lang meer. Hooguit tien jaar. Dan beleven we Europa wijd een nieuwe bestuurlijke revolutie waarbij de hele poppenkast op de schop gaat. En niet eens alleen op de schop voor een revitalisatie, maar dan komt het volk zelf aan het stuur te staan, want de politiek moet opnieuw worden uitgevonden. Een politiek bestel met nog geen fractie van het aantal volwassen inwoners als lid van een politieke partij mag niet representatief genoemd worden. Zo klaar als een klontje.

Advertisements