Tags

,

Oorlog voer je niet voor de islam alleen (Dirk Vlasblom. Katern Wetenschap/NRC Handelsblad, 21 februari)

Islam Opnieuw wappert een islamitisch vaandel boven het slagveld. Is de islam agressief? Niet meer of minder dan andere religies. Er zijn veel motieven om oorlog te voeren en religie versterkt het moreel.

Moderne jihad drie soorten salafisten

‘In 1979 breekt in Iran de Islamitische Revolutie uit onder de charismatische sji’iëten-leider Khomeiny. Saoedi-Arabië voelt zijn leiderspositie in de islamitische wereld bedreigd door deze ’ketter’ en zet petrodollars in ter verbreiding van zijn eigen variant van de soennitische islam: het salafisme, onder de naam ‘wahabisme’ staatsreligie in het koninkrijk. Dankzij een krachtig gefinancierde prediking en een genereus beurzenbeleid kreeg deze stroming het tij mee.

(…)

‘Alle jihadisten zijn salafisten, maar lang niet alle salafisten kiezen voor geweld. Ook deze minderheid is verdeeld, en wel in drie groepen. De kleinste en radicaalste groep roept op tot gewelddadige actie tegen de bestaande orde en tot vestiging van een islamitische eenheidstaat, die zij kalifaat noemen. Dit zijn de jihadisten die voortdurend in het nieuws zijn.

‘De tweede groep pleit voor geweldloze politieke actie in zowel islamitische als niet-islamitische samenlevingen. De derde groep wil niet in de schijnwerpers treden en is gezagsgetrouw. Volgens hen zijn alle vormen van openlijke organisatie en actie, laat staan geweld, verboden omdat die leiden tot onenigheid (fitna) onder moslims.

‘Salafisten bedienen zich van een gespierd taalgebruik dat indruk maakt en een gevoel van macht geeft . En hun ideologie bevat meer aantrekkelijke elementen : egalitarisme, vasthouden aan het authentieke, ondiepe gezagsstructuren – het is heel makkelijk om voorganger te worden. Voor jonge moslims die zich in het Westen niet thuis voelen, biedt salafisme een nieuwe identiteit, los van traditionele keurslijven. Via het internet ontstond zo een virtuele gemeenschap van gelijkgezinden.

‘Het salafisme in zijn meest militante, jihadistische variant biedt sommige jongeren helderheid, structuur, heroïek. Van niemand iemand worden; van marginale Noord-Afrikaan of Europeaan lid van de strijdende voorhoede van moslims. Zo neemt de virtuele geloofsgemeenschap reële vormen aan in arena’s waar mede-moslims slachtoffer worden van wapengeweld: eerst Afghanistan onder Sovjet-marionetten; vervolgens Irak en Syrië.

‘Blijkt uit dit alles dat ‘de islam’ agressief is? Nee. De islam is in de loop der geschiedenis, net als het christendom, gebruikt ter legitimering van machtspolitieke ambities en militaire veroveringen. Wat betreft het hedendaagse jihadisme: veel moslims voelen zich misdeeld in een mondialiserende wereld. In de Osmaanse en koloniale periode was er alleen het wankele houvast van vergane glorie. Nu, in een nieuw machtsvacuüm, veroorzaakt door de Amerikaanse inval in Irak van 2003 en de afbraak van de Irakese staat, herstelt een extremist het kalifaat. Dat laat de meeste moslims koud. Maar een minderheid, die zich gekleineerd en miskend voelt, krijgt een adrenalinestoot als deze mannen in zwart het arrogante Westen vernederen.’

Advertisements