Tags

, , ,

Bron van alle kwaad? (Marije van Beek, religie & filosofie, Katern de Verdieping/Trouw, 21 januari)

Dat religie meer kwaad dan goed doet, is een betrekkelijk nieuwe opvatting. Toch denkt een ruime meerderheid van de Nederlanders dat inmiddels. Twee historici gaan na wat de oorsprong van dat idee is.

‘Conflicten worden nu vaker in religieuze termen uitgevochten. In de Koude Oorlog draaiden dezelfde kwesties nog om politiek.’

Zonder een beroep te hoeven doen op de tekst zelf, kan de herboren vraag naar de bron van het huidige godsdienstige kwaad door jihadstrijders en IS-strijders namens alle wereldgodsdiensten heel eenvoudig beantwoord worden:

De bron van alle kwaad (door godsdienstig gedrag) ligt niet in de bronnen van die godsdiensten en niet in de leer, maar in de mensen zelf die uitvoering geven aan hun interpretatie van die leerstellingen.

Toelichting:

De universele overeenkomst van al die leerstellingen binnen alle godsdiensten laat zich eenvoudig samenvatten: ‘Heb uw naaste lief en doe een ander niet aan wat u zelf niet aangedaan wilt worden’. Met andere woorden, godsdiensten zelf streven harmonie, vrede, barmachtigheid en een liefdevol leven na. Alleen de formuleringen binnen alle heilige werken zijn tijd- en plaatsgebonden, en daarmee worden de ogenschijnlijke verschillen zichtbaar en ook benadrukt. Maar die verschillen zijn een illusie zoals het stoffelijke leven een illusie is. Maar daar komt de mens(heid) pas achter als het stoffelijke voor het eeuwige verwisseld is.

Maar het menselijke – of voor de mens typerende – vijanddenken maakt dat godsdiensten met elkaar de concurrentieslag zijn aangegaan in de loop van de menselijke geschiedenis en dat door doordat het menselijke dualisme leerde dat het eigen geloof of religie goed en dus beter is/was in vergelijking met het concurrerende geloof. Het zijn dus mensen die elkaar met elkaar gaan strijden op basis van vermeende verschillen op hoofdpunten, zoals hiervoor genoemd. Als iedereen en zeker iedere gelovige van welke denominatie dan ook harmonie, vrede, barmachtigheid en een liefdevol leven nastreeft, dan ontstaan er geen godsdienstoorlogen. Het antwoord op de Trouw-vraag wat de bron van alle kwaad is, luidt dus: ‘het wij-zij-denken en wij zijn beter dan zij.’ Wij en zij zijn samen en collectief de bron van alle kwaad. De mens als wolf die de medemensen als schapen opeet.

Advertisements