Tags

, ,

‘We moeten onze defensie op orde brengen, de urgentie is enorm’ (Rob de Lange, In het nieuws/fd, 24 juli)

Jaap de Hoop Scheffer vindt dat Nederland moet stoppen met bezuinigen op defensie. ‘We moeten ons voorbereiden op een langere periode van instabiliteit.’

V Hoe beoordeelt u de internationale situatie die is ontstaan?

‘Het is zonder twijfel de ernstigste crisis sinds de Koude Oorlog en ik durf niet te voorspellen hoe dit afloopt. Mijn zorg is vooral dat de positie van Poetin veel zwakker is dan wij denken. Aleksej Koedrin, oud-minister en vertrouweling van Poetin, waarschuwt openlijk voor de economische gevolgen van het huidige Russische beleid. Dan weet je dat er achter de schermen een forse strijd woedt tussen de hardliners en de mensen die grote zakelijke belangen hebben.’

Om de samenvatting en deze vierde alinea van het interview onder de loep te nemen, valt het op dat De Hoop Scheffer de bezuinigingen op defensie helemaal niet koppelt aan de dwingende noodzaak van deze bezuinigingen in het kader van de begrotingsdiscipline die afgelopen jaren, sinds de financiële -, economische- en schuldencrisis, voor het eerst serieus gehandhaafd worden. Op alle overheidsuitgaven moest zwaar gesaneerd worden om onder de – misschien al te rigoureuze – drie-procentsnorm te komen, op straffe van problematische herfinancieringen van onze schuldenlast.

Een terugdraaien van de defensiebezuinigingen kan dus eenvoudigweg niet zo simpel worden voorgesteld, zoals De Hoop Scheffer dat met zijn uitspraken doet. Minister Hennis van Defensie heeft dus terecht haar prioriteiten gesteld bij de Europese samenwerking op defensiegebied en dito specialisatie van de Europese Natolanden.

In de tweede plaats schurkt De Hoop Scheffer met zijn ‘urgentienorm’ gevaarlijk aan tegen de oude Koude Oorlogsretoriek, ook vanwege de langere periode van instabiliteit die we volgens hem tegemoet kunnen zien. Dat is een bijna clichématige uitspraak, omdat iedereen zich realiseert dat de wereld instabieler is geworden. Daarover bestaat geen meningsverschil.

Wel bestaat er een kloof tussen de spanningen van de Koude Oorlog en de huidige spanningen, aangezien we nu te maken hebben met een nieuw en compleet ander wereldbeeld: Rusland is geen Grote Mogendheid meer, maar een primitieve staat geworden, waarmee slecht zaken is te doen vanwege chantagepolitiek die de geopolitieke macht van het Kremlin heeft opgebouwd en geheel afhankelijk is van de olie- en gasrijkdom in de Russische bodem. Daarnaast heeft een groep oligarchen zich rond Poetin verzameld, en daarvan is Poetin zelf ook afhankelijk van.

Onder deze omstandigheden heeft het geen enkele zin om weer terug te gaan in de klassieke retoriek tussen communisme en kapitalisme; laat staan om weer enorme investeringen te doen in onze defensie, want dat gaat dan ten koste van andere posten op de rijksbegroting, met alle kansen op een volksopstand vanwege de genoemde begrotingsdiscipline.

De huidige spanningshaarden, hetzij in de Oekraïne, hetzij in het Midden-Oosten – want even explosief vanwege zowel Israël en de Palestijnen van Hamas, alsmede Syrië en ISIS -, hetzij in de Baltische staten; dat alles los je dus niet op met aanschaf van nieuwe tanks. Het probleem is ook dat voor het huidige wereldbeeld geen blauwdrukken beschikbaar zijn, want geheel verschillend in vergelijking met de Koude Oorlog. Daarmee bewijst De Hoop Scheffer de lezers van FD geen dienst om langs deze route een nieuw debat aan te slingeren hoe we met dit nieuwe wereldbeeld om moeten gaan. Een gemiste kans dus en ook een bewijs dat de huidige hoogleraar is blijven steken in oude militaire concepten.

‘V Wat kan Europa verder doen?

‘De urgentie om onze defensie op orde te brengen is enorm. Iemand die daar nu nog niet van overtuigd is, leeft in een andere wereld. We spenderen nu in termen van bruto nationaal product minder geld aan defensie dan in de jaren dertig, de periode van het gebroken geweertje. Mijn oproep aan het kabinet is om bij de komende begrotingsonderhandelingen definitief een einde te maken aan alle wilde bezuinigingen. Kijk hoe Europa omgeven is door een grote boog van instabiliteit. In het oosten, maar ook in het Midden-Oosten en in Noord-Afrika. Laten we niet op een ochtend wakker worden, zoals dat in een andere episode van onze geschiedenis is gebeurd, om te constateren dat we te weinig hebben gedaan. Ik voorspel geen oorlog, maar wel een toenemend aantal conflicthaarden.’

Ook hier geldt dus weer dat de ‘urgentie’ die aan ons als ‘enorm’ wordt gepresenteerd een slag in de lucht is. En een belediging aan allen die daar ‘nog niet van overtuigd zijn’, en dus ‘in een andere wereld leven’. Kom kom.

Ook het argument van minder geld aan defensie besteden ‘dan in de jaren dertig’ is een drogreden, want een valse vergelijking. Het huidige budget werd onder Brusselse druk teruggebracht en heeft niets met vooroorlogs pacifisme te maken. En wat bedoelt De Hoop Scheffer met ‘alle wilde bezuinigingen’? Betreft dat alleen de bezuinigingen op defensie óf alle bezuinigingen die alle verschillende posten van de rijksoverheidsuitgaven aangaan, dus het geheel aan uitgaven die onder de 3 procent vallen?

Dat deze wereld – en niet alleen ons continent – omgeven wordt door een ‘grote boog van instabiliteit’ is een gegeven feit, maar de oorzaak daarvan zijn plaatselijke conflicten die ook plaatselijk zullen blijven en als veenbranden te beschouwen zijn. Die lokken geen Derde Wereldoorlog uit, tenzij Moskou blijft proberen de mondiale onstabiliteit aan te wakkeren. Onze ogen zijn nu vanwege de Poetin-doctrine zoals genoemd door De Hoop Scheffer geopend, en dat was dus ten tijde van de winterspelen in Sochi nog niet aan de orde. Nu treffen Willem Alexander en Poetin elkaar niet meer samen om een medaille te vieren. En nu zal Poetin moeten vrezen dat het WK2018 aan een ander land zal worden toegewezen.

Maar belangrijker, het Kremlin krijgt te maken met dezelfde angst voor volksopstanden als nu in China aan de orde is. Poetin zal daarvoor waken, al was het maar om zijn eigen hachje te redden. De vraag na de Krim is echter of hij inmiddels zijn hand niet al heeft overspeeld. In dat geval wordt voor hem nu al een stille aftocht uit het Kremlin geregeld.

Conclusie is dat het pijnlijk is te constateren dat De Hoop Scheffer niet alleen de plank finaal heeft gemist maar dat hij dus zijn Haagse campusstudenten ook van verkeerde informatie voorziet.

Advertisements