Tags

,

In zijn vorige maand gepubliceerde boek ‘Het andere Italië. La famiglia, daar kunnen we nog wat van leren’ (Bertram en de Leeuw), gerecenseerd door Trouw (9 november 2013), schrijft de oud-staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ik meende Milieu!) Henk Bleker, zoals de subtitel van het boek luidt: ‘La famiglia, – het gezin of het bredere familieverband dus – daar kunnen we nog wat van leren’, en suggereert dat ons land ook wat meer familie georiënteerd zou moeten worden met de onderliggende gedachte dat de verzorgingsstaat dan wat goedkoper zou uitpakken. Maar Bleker vergeet daarbij en dat is gezien zijn opleidingsachtergrond als politicoloog (VU) wat vreemd, dat Italië als goed katholiek land een andere cultuur bezit dan ons calvinistische land, hoe groot het bevolkingsaandeel katholieken hier ook mag zijn. Benoorden de rivieren speelt dat verschil vooral, omdat calvinisten heel nijver en ijverig plegen te zijn in het arbeidsproces en een doorgaans de dagelijkse arbeid met een volledige en volle arbeidsdag doorbrengen. Bourgondische katholieken nemen het wat gemakkelijker en nemen ruim de tijd voor collegiale en anderszins gezellige contacten tussendoor. Familieverbanden bezuiden de rivieren reserveren en investeren doorgaans veel meer familiair contact dan in het noorden en waar dat ook feitelijk aan de orde is, wordt automatisch meer ‘mantelzorg’ verricht. Maar dat houdt niet in dat dit arrangementen van de verzorgingsstaat kan vervangen, aangezien deze doorgaans niet door gewone mensen vervuld kan worden waar het om medische indicaties gaat. Daar komen professionele krachten om de hoek kijken. Nu is het heel wel denkbaar en ook waarschijnlijk dat deze arrangementen per land sterk uiteenlopen, want iedere EU-lidstaat heeft een andere historische achtergrond in de opbouw van de eigen verzorgingsstaat. Denkbaar is dat zuidelijke landen een veel eenvoudiger stelsel van sociale- en zorgzekerheid hebben opgebouwd dan ons land. Duidelijk is anderzijds dat de EU-normen voor begrotingsdiscipline en staatsschulden de betere voorzieningen in de noordelijke eurolanden zullen aantasten, zeker waar de begrotingstekorten stevig opgelopen zijn en de staatsschulden ook fors te noemen zijn. Daar zal een en ander hard worden gesaneerd, dan wel inkomens binnen betrokken sectoren (publieke en semipublieke inkomens) gekort. Anders zullen betrokken landen nooit het uitgangspunt van begrotingsevenwicht en stabiele staatsschulden van 60% bbp bereiken.

Het kan zijn dat Bleker deze achtergronden verwerkt heeft in zijn boek, maar dat blijkt niet uit de korte impressies van zijn boek. Waarschijnlijk zullen lezers vanuit een niet-christelijke achtergrond de verschillen tussen Italië en ons land als onrechtvaardig en Italië als een achteroplopende lidstaat beschouwen: er is immers bij een povere sociale infrastructuur sprake van rechtsongelijkheid in onze opvatting van een degelijke verzorgingsstaat – sociaal vangnet -, maar in informele sfeer is dan zeker ook sprake van een ongelijke spreiding van rechtvaardigheid(sgevoel) als er geen familiebanden bestaan of familievetes tot eren geïsoleerd leven dwingen. Is Italië dan nog een voorbeeld voor ons? Ik meen van niet. Dan is het leven in ons land beter. Heel wat beter, hoe bureaucratisch soms ook.