Tags

,

Niet referendum maar verdragswijziging is middel om te beslissen over bevoegdheden Europese Unie (Ben Crum, Opinie/fd, 2 oktober)

Burgerforum heeft wel een punt: EU heeft regelmatig de neiging haar bevoegdheden sluipenderwijs uit te breiden

‘Formeel kan de EU slechts die bevoegdheden uitoefenen die de lidstaten haar hebben opgedragen in de verdragen. Toch laat dit een zekere ruimte voor expansie van bevoegdheden. Over de grenzen van bevoegdheden is nu eenmaal altijd discussie mogelijk. Bovendien hebben de Europese regeringen ook belang bij een zekere flexibiliteit, om zo in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden. Tegelijkertijd lijkt de druk tot bevoegdheidsuitbreiding te zijn afgenomen. Het recentste EU-verdrag, het Verdrag van Lissabon, bevat slechts een klein aantal nieuwe bevoegdheden.

‘Terecht wijst het EU burgerforum echter op de recente maatregelen rondom de eurocrisis, waar sluipende EU bevoegdheidsuitbreiding dreigt. Formeel laten deze maatregelen het nationaal financieel-economische beleid onderwerp zijn van een proces van wederzijdse afstemming waarbij de lidstaat een grote mate van regie behoudt. In de praktijk heeft de nationale regering echter slechts een beperkte controle over het overkoepelend toetsingskader zoals dat door alle regeringen gezamenlijk wordt aangenomen. Bovendien zijn de effectieve mogelijkheden tot parlementaire bijsturing beperkt omdat het Europese toezichtsproces al zeer vroeg (in november voorafgaand aan het jaar van begrotingsaanname) wordt ingezet en vanaf dat moment de speelruimte stapje voor stapje wordt verkleind.

‘Al met al is de rol van de EU in de financieel-economische politiek veranderd van een adviserende in een bindende. Deze verandering wordt bij uitstek geïllustreerd door de betekenis die in de Nederlandse politiek momenteel wordt gehecht aan de bezuinigingsdoelstelling van €6 mrd. Zolang die wordt gehaald hoeven we niet bang te zijn voor sancties uit Brussel. Dit is een mate van EU-invloed die niet was voorzien in de verdragen en in tegenspraak is met de oorspronkelijke intentie van een ondersteunende en coördinerende rol van de EU in het financieel-economisch beleid.’

Tot zover de essentiële alinea’s, die aanleiding vormen voor deze blog. Eerst een aantal kanttekeningen alvorens we tot een conclusie komen en lezers van deze site weten op voorhand waarvoor al maandenlang wordt gepleit: een wijziging van het Verdrag van Maastricht (en mogelijkerwijs nog andere verdragen).

Wat de eerste alinea betreft kan worden opgemerkt dat formeel de tekst een juiste bevoegdheidsverdeling tussen de lidstaten en de EU, lees: EC, weergeeft. De betrekken verdragstekst zal zo weer kunnen worden herhaald of ingevoerd. En over de grenzen van verdragen ontstaat binnen het gremium van de politiek nu eenmaal altijd een dispuut of politiek conflict.

Voor wat betreft de crisismaatregelen kan slechts worden vastgesteld dat de euroforie ten tijde van de invoering van de EMU en de euro zo groot was dat van een economische recessie of crisis al helemaal niet gesproken werd. Om deze reden is op deze site gepleit voor een aanpassing van het Verdrag van Maastricht in een richting die anticyclisch genoemd kan worden. De euro zou alleen maar winst en economische winst en voorspoed brengen en sinds de mondiale economische en financiële crisis weten we beter. In dat licht bezien was de besluitvorming rondom ‘Maastricht’ ronduit naïef en kon zelfs de Tweede Kamer niet voldoende tegengas geven. Achteraf zou deze besluitvorming in de Kamerhandelingen moeten worden nagelezen om precies in kaart te brengen hoe de verschillende fracties tegen de jonggeborene aankeek. Maar ik kan me niet herinneren dat de SP toen de barricaden opging om het europroject tegen te houden. Maar de fractie was toen waarschijnlijk maar twee man sterk.

De derde alinea met als kern ‘Al met al is de rol van de EU in de financieel-economische politiek veranderd van een adviserende in een bindende’ kan echter met alle realiteitszin die vandaag opgebracht moet worden, als een terechte ontwikkeling worden gekenmerkt. Voorafgaande aan Maastricht kon niet worden bevroed hoe de mondialisering/globalisering (anglicisme voor globalisatie) zou doorpakken en dat de verwevenheid van de financiële markten de vormen zou aannemen van vandaag. Vandaar dat er een kettingreactie ontstond na de val van Lehman Brothers en dus de Amerikaanse kredietcrisis in 2007 (hypotheekcrisis Fannie Mae en Freddie Mac) en de opvolgende schuldencrisis van 2008 en volgende jaren. De EMU was hiertegen niet opgewassen. Dat is de les van een tekentafelconstructie die werd ondernomen door de Europese top van EC, ECB en Europese Raad tegen de grilligheid van de markt(en) in. En ons parlement zat erbij en keek ernaar. Een onbezonnen experiment ten tijde van de invoering en zelfs een product van ‘rechtse’ maakbaarheid van de Europese Gemeenschap. Nu dienen zowel de Europese Commissie als de Europese Raad alle zeilen bij te zetten om het Europees project ooit nog de status van geloofwaardigheid en breed draagvlak te verschaffen. En die opdracht is even zwaar als het bezweren van de crisis, want die is nog lang niet opgelost. En liggen nog te veel lijken in de kast van de besluitvorming in de achterkamertjes. Geen referendum want die lost niets op, maar dus wel een verdragswijziging om alle weeffouten eruit te halen. En die wordt onderworpen aan parlementaire goedkeuring.

Advertisements