Tags

,

Stelling: Het gaat in onderstaande column om een tekst van een week geleden, maar door een achterstand in het verwerken van niet-gelezen artikelen komt een en ander nu pas aan de orde.

Weg naar dienstbaarheid bankwezen is lang (Column Rens van Tilburg, Opinie & Debat/de Volkskrant, 3 juli)

Een grote groep jonge huizenbezitters is op financiële achterstand gezet

‘Vorige week verscheen het rapport Naar een dienstbaar en stabiel bankwezen van een commissie onder leiding van Herman Wijffels, als voorzitter van het Sustainable Finance Lab destijds medeondertekenaar van de brief. Het rapport toont dat het nog een lange weg is naar een dienstbaar en stabiel bankwezen. [En daarmee een uitweg uit e huidige economische crisis, jw]. De commissie  legt, met als kortgeleden de SER, de vinger op de zere plek die de te grote financiële sector voor Nederland is. In goede tijden rekenen we ons te rijk, nu het wereldwijs tegenzit gaan we des te harder onderuit.

‘Vooral de hypotheekschuld is de laatste twintig jaar enorm toegenomen. Banken beconcurreerden elkaar met steeds hogere hypotheken, tot 120 procent van de woningwaarde aan toe. Wijffels cum suis bepleitten een maximum aan de hypotheek van 80 procent van de waarde van het huis. Ruwweg het percentage dat gebruikelijk was toen Herman Wijffels in 1981 begon met bankieren, en dat nog steeds is in Duitsland en veel andere Europese landen.

‘Overigens vroeg De Nederlandsche Bank in 2000, halverwege onze huizenboom, al om een dergelijk maximum. Toenmalig minister van Financien Zalm wilde echter niets weten van een beperking van de hypotheekwedloop. Het was volgens de liberaal ‘niet aan e overheid’ om ‘de keuze van de consument en de geldverstrekker te bepalen’. Dat vertrouwen in de zegenende werking van de markt zullen jonge huizenkopers nu niet in dank afnemen. Doordat de huizenprijzen met zo’n kwart zijn gedaald, hebben velen een hypotheekschuld die veel hoger is dan de waarde van het huis. Een restschuld van tienduizenden euro’s als wrang welkomstgeschenk voor een nieuwe generatie.

Wijffels neemt nog een icoon van het al te naïeve marktgeloof op de korrel. De gedachte dat banken zelf het best de risico’s kunnen bepalen van hun leningen, en daarmee de hoeveelheid eigen vermogen die ze nodig hebben om verliezen op te vangen. Deze vrijheid kregen ze begin jaren negentig. Wat volgde was een gestage afname van de gemiddelde risicoinschatting door banken van hun snel om omvang toenemende bezittingen. Dit terwijl we nu weten dat in deze tijd de risico’s juist tot ongekende hoogte groeiden. Zo zijn Nederlandse hypotheken van oudsher relatief veilig. Maar dat was voordat buitenlandse beleggers via onze staatsgegarandeerde banken de prijzen tot onhoudbare hoogten opstuwden.

‘De commissie-Wijffels constateert nu (…) dat de eigen risicomodellen van banken mogelijk ‘een misleidend beeld’ geven. De aanbeveling is om weer een simpele maat in te voeren: de totale bezittingen, zonder risicoweging. Het percentage eigen vermogen dat banken moeten aanhouden, zou daarbij hoger moeten zijn dan de nu voorgestelde 3 procent. Commissielid Arnoud Boot pleitte eerder voor 15 procent.

‘De grote winst van het rapport-Wijffels is dat het idee van een zelfregulerende markt voor bancaire dienstverlening definitief op de mestvaalt van de geschiedenis belandt. Probleem is dat de richting weliswaar helder is, soms ook het eindpunt, maar dat de weg daarnaartoe dat niet is. met een wankelende economie is er nu even geen behoefte aan maatregelen die de huizenprijzen en kredietverlening verder onder druk zetten.

‘De werkgeversorganisatie constateerden terecht dat het in Nederland ontbreekt aan ‘een plan’ om de buffers van banken te versterken. Wijffels roept op tot een snelle herkapitalisatie van het Europese bankwezen, maar het is onduidelijk waar het benodigde geld vandaan moet komen. Duizenden Nederlanders verkeren in acute problemen door de combinatie van dalende huizenprijzen en werkloosheid of scheiding. Een grote groep jonge huizenbezitters is op financiële achterstand gezet. Zij snakken naar verlichting.

‘Aan minister Dijsselbloem de taak om na de zomer ook die weg uit te tekenen. Dat is namelijk de enige weg naar herstel voor de Nederlandse economie, en daarmee naar een werkelijk dienstbaar en stabiel bankwezen.’

Niet alleen is oud-minister Zalm zelf als neoliberaal en verantwoordelijk VVD-minister van Financiën voor het invoeren van een weeffout via perverse hypotheekprikkels in de huizenmarkt, en daarmee de huizenboom in ons land, maar tevens is deze oud-bewindsman – ooit leider van de VVD die allang geen liberale vlag mocht dragen, verantwoordelijk voor de mythe die ook premier Ruitte vandaag nog, zoals een goed verkoper of salesman betaamt, dat het meevalt met onze publieke en private schuldenlast vanwege de investering in bakstenen. En dat terwijl de Europese Commissie al langer waarschuwt voor de onevenwichtigheden in ons systeem. Als niet-vakeconoom heb ik hierboven de woorden en argumentatie van vakeconoom Van Tilburg aangehaald om de juiste economische analyse bekend te maken. De VVD zit er dus gruwelijk naast en nu is het met deze ‘uitkomst’ van de commissie-Wijffels aan de VVD zelf om alle schade die in het verleden werd aangericht, te herstellen opdat we als EU uit de crisis komen. Want niet alleen blijken we nu vele tonnen boter op ons hoofd te hebben- zo zijn onze verwijten aan de zuidelijke eurolanden voor een groot deel te relativeren, aangezien er nu gemeenschappelijk gedeelde schuld valt aan te wijzen: via onze huizenboom en via hun – ‘Griekse’ en overige schuldmakers – gefraudeer met begrotingscijfers hebben we gezamenlijk de schuldencrisis veroorzaakt, die nu wereldwijd tot structurele hoofdpijn en tot migraine hebben geleid. Wij hebben de bancaire sector hun kortzichtige eigenbelang laten uitleven vanuit de mythe dat het marktmechanisme heilig is, maar iedere afgestudeerde econoom had dit verschijnsel in de gaten moeten hebben. Als zij dat niet in de gaten hadden – en nog steeds niet hebben -, dienen alsnog hun bul in te leveren. Wij hebben onze economische crisis zelf veroorzaakt en nu we dit weten kunnen we maar beter schoon schip maken en alles, maar dan ook letterlijk alles bespreekbaar maken, en zeker de oude partijpolitieke dogma’s die tot nu toe onder de mat bleven én blijven hangen.

Aan Dijsselbloem om zijn voortvarende aanpak van de nieuwe schuldlanden ook van toepassing te verklaren voor ons eigen land en daarbij Rutte mee te nemen, die nu de kans krijgt de structurele fout van Zalm te herstellen. Rutte krijgt dus nu de gelegenheid om het geschonden blazoen van zijn ‘liberale’ VVD te herstellen en er weer een echte liberale partij van te maken en dus afscheid te nemen van het neoliberalisme.