Tags

Willen de lidstaten wel echte leiders? (Juurd Eijsvoogel en Hubert Smeets, Z&Z/NRC Handelsblad, 15 juni)

Interview Radek Sikorski, Poolse minister van Buitenlandse Zaken

De Poolse minister Radek Sikorski is openlijk in voor een topfunctie bij NAVO of EU. “De NAVO is nodig om de beuk erin te gooien, de EU om de zaak weer op te bouwen.”

‘Op het dieptepunt van de Europese schuldencrisis, in 2011, kwam Sikorski naar Berlijn om kanselier Merkel de waarheid te zeggen. In een openbare toespraak verweet hij haar regering passiviteit en spoorde hij Duitsland aan de leiding in Europa op zich te nemen. “Ik ben banger voor het nietsdoen van de Duitsers dan voor hun macht. U bent het onmisbare land van Europa geworden.” Geen kinderachtige taal, zeker niet voor een minister van Polen, dat in de Tweede Wereldoorlog zo onder de Duitse agressie heeft geleden.’

Hier bewijst Sikroski geen benul te hebben van het politieke proces achter de schermen, zodat van passiviteit van Duitsland in het begin van de eurolandencrisis geen sprake was. En Duitsland had ongemerkt wel degelijk de leiding, maar ook de eerste effecten van maatregelen verrasten alle betrokken regeringsleiders binnen de EU, zodat er zuchten en steunend naar de juiste antwoorden gezocht moest worden.

‘Een jaar later las Sikorski ook premier Cameron en de Britten de les. “Reken er niet op dat we jullie helpen de EU te gronde te richten of te verlammen”, waarschuwde de conservatieve Sikorski de premier en de Tories onomwonden. Het is ook in jullie belang, betoogde hij, dat de EU een succes wordt en het is daarom “hoog tijd” dat jullie je eurosceptische opvattingen opgeven.’

Wat een arrogantie van een nieuwkomer binnen de EU.

‘Natuurlijk had Sikorski bij zijn bezoek aan Nederland ook een boodschap voor premier Rutte. “Rutte heeft gezegd dat het zijn taak is om de Europese Unie aan de Nederlandse bevolking te verkopen. Daar ben ik het helemaal mee eens”, zei Sikorski wel tot drie keer toe in de rede die wij woensdag uitsprak aan de Universiteit Leiden. Het was duidelijk bedoeld als dringende aansporing aan Rutte om eindelijk werk te maken van zijn goede voornemen. “Het is onze verantwoordelijkheid om op te houden met het voortdurend katten op Europa. We moeten de Europese Unie niet steeds de schuld geven van alles wat er misgaat.”

In de eerste plaats kunnen we ons afvragen wat rapporten deze minister van BZ van zijn ambassadeur in Den Haag ontvangt omdat hij met zijn woorden blijk geeft geen inzicht te hebben van de veelkleurige meningsvorming in ons land over de EU en de crisis. In de tweede plaats is het wel heel erg gemakkelijk om de problemen binnen de eurozone af te doen met het dringende advies om op te houden met het voortdurend katten op Europa. Deze man maakt zich hiermee én diplomatiek én politiek volkomen onmogelijk in de EU en zal toch eerst een toontje lager moeten gaan zingen alvorens te mogen menen in aanmerking te kunnen komen met een dergelijke rechtse populist die heldere en duidelijke boodschappen verwart met leiderschap, maar ondertussen vergeet dat hij geen visie heeft, aangezien visie wat anders is dan populisme. Sikorski zou de functie van salesman in de hoedanigheid van een Navo-vertegenwoordiger niet misstaan, maar hij zal moeten leren inzien dat de meningsvorming binnen de EU toch wat meer nuance vraagt dan hij kan tonen. Ongeschikt dus als diplomaat in een uitvoerende functie als secretaris-generaal van de Navo.

‘Maar ook al is Sikorski altijd sterk op Groot-Brittannië en de VS gericht geweest, hij is ervan overtuigd dat de toekomst van zijn land, de rest van Europa, ligt in de Europese Unie. Het opgeven van soevereiniteit hoort daarbij, legt hij na zijn toespraak uit in een kamertje in het Academiegebouw aan het Rapenburg in Leiden. “Er is één gebied waarop we allemaal onze soevereiniteit volledig hebben opgegeven. En ieder land heeft daar absoluut van geprofiteerd. Ik heb het over de handel. Nederland, Polen of zelfs het Verenigde Koninkrijk had niet op eigen houtje met de VS, met China, met Brazilië of India zulke handelsafspraken kunnen maken als we bereikt hebben doordat de Europese Commissie ons allemaal vertegenwoordigt. Dat geldt ook voor andere terreinen.’

Dit logisch, maar toch klopt deze redenering niet. Gelijk heeft Sikorski met zijn pleidooi voor het gezamenlijke optreden van de lidstaten via de Commissie, maar dat betekent niet op voorhand het opgeven van soevereiniteit van lidstaten. Sikorski heeft geen benul hoe onze soevereiniteit binnen onze grondwet geregeld is. En daarover kan hij zich bij een volgend bezoek aan ons land zich beter en kwalitatief sterker laten informeren en voorlichten door zijn eigen ambassadeur in Den Haag. Dan voorkomt hij blunders die hij in alle toespraken heeft gemaakt. En tot slot van dit leerzame interview:

‘Als Europa zouden we toch in staat moeten zijn onszelf te beschermen? Het is absurd: we hebben de grootste economie ter wereld, maar voor onze eigen veiligheid kunnen we niet zorgen. Zelfs de Libië-oorlog konden we niet zelf af. Europa is een humanitaire supermacht. Maar in militair opzicht is Europa een pygmee. Niet omdat we te weinig aan defensie uitgeven, maar omdat we te weinig samenwerken.”

De denkfout die hier wordt gemaakt is het begrip ‘grootste economie ter wereld’. Dat is qua marktgrootte die de EU vertegenwoordigt een vaststaand feit, maar zolang de EU niet probleemloos als eenheid kan functioneren, is dat begrip grootste economie ook vleugellam en inhoudsloos. De wordingsgeschiedenis van het Europese Huis heeft alleen maar zware belangenconflicten en ideeënstrijd opgeleverd, zodat de beslotenheid van besluitvorming in Brussel niet eens onbegrijpelijk en onlogisch was vanuit praktisch oogpunt beschouwd. Als de bevolking eerder op de hoogte was geweest van het volledige gebrek aan idealisme en alleen de harde ideologiestrijd die de opbouwfase heeft gedomineerd, dan was het experiment allang eerder gestopt geweest. Maar de noodzakelijkheid van verdere opbouw – alleen op dit punt eens met Sikorski – betekende dat we het laboratoriumexperiment konden voortzetten en via de huidige landencrisis hebben geleerd dat na EMU II en de uiteindelijke EMU III als eindstation[1] betekent zonder federatie of politieke unie. Maar dat Sikorski ook niet inziet hoe zwaar er bezuinigd moet worden en dat dit momenteel ook ten koste moet gaan van onze en de Europese militaire kracht via de nationale krijgsmachten, dat valt hem regelrecht te verwijten en dat tekent zijn gebrek aan politiek inzicht. De grootste economie ter wereld kampt namelijk met opkomende concurrerende machtsblokken die de economie blokkeren waar de verzorgingsstaten een te grote overheidsuitgaven hebben opgebouwd vanwege exponentiele groei van semi-ambtelijke dienstverlening, waaronder defensie gerekend moet worden. Dat betekent als gevolg een totale herstructurering van alle Europese economieën. Vanuit het Calimero-complex binnen het Poolse bewustzijn van het pas tweeënhalve decennia geleden bevrijde Polen van de status van satelliet van de Sovjet Unie is begrijpelijk, maar de bijbehorende toon die Sikorski aanslaat, slaat als een tang op een varken. Dat zal hem ook eens duidelijk moeten worden gemaakt. Wie trekt de stoute schoenen aan?


[1] Zie: ‘Euroschmerz: de Duisters zitten klem’ in Bijlage ‘Uitzicht’ van het FD vandaag (auteur Martin Visser) waarin Thomas Mayer aan het woord komt onder de subtitel ‘Euro-schaduwstaat zal niet werken’.

Advertisements